|
Ngồi giữa gió xuân
 Nhà
thiền có danh từ “Tọa Xuân Phong” để diễn tả hạnh phúc khi thầy trò,
đồng môn, được ngồi yên với nhau, không cần làm gì, nói gì mà như
đang cho nhau rất đầy, rất đẹp. Danh từ đó, tạm dịch là “Ngồi Giữa
Gió Xuân”
Mùa Xuân chẳng phải là mùa tiêu biểu cho những gì hạnh phúc nhất
trong bốn mùa ư?
Hạ vàng nắng cháy, vui chơi hối hả như đàn ve sầu ca hát suốt mùa để
cuối mùa kiệt lực!
Thu êm ả hơn, nhưng nhìn mây xám giăng ngang, lá vàng lả tả, tâm-
động nào mà không bùi ngùi tưởng tới kiếp nhân sinh?
Đông lạnh lẽo gió mưa, kẻ trong chăn ấm, người ngoài phong sương,
tấc lòng tương ái băn khoăn nào dứt?
Chỉ mùa Xuân, người người tìm nhau đoàn tụ, muôn hoa tặng người thời
kỳ mãn khai rực rỡ nhất để nhắc nhở người biết đến với người bằng Từ
Bi Hỷ Xả.
Có món quà cao quý này, chúng ta chỉ cần ngồi xuống bên nhau thì lập
tức nắng hạ, mưa thu, đông rét mướt cũng trở thành gió xuân dịu
dàng; Vì sân hận, oán trách, ác độc, bất công không thể tồn tại
trong Từ Bi Hỷ Xả.
Thời kỳ sắp đạt thành Đạo Cả, sa-môn Gotama đã dừng lại trong khu
rừng bồ-đề râm mát bên giòng sông Ni-Liên-Thuyền, nơi đó sa-môn đã
nhận bát sữa cúng dường của một cô bé trong làng, đã gặp chú bé chăn
trâu tặng cỏ non êm mát làm tọa cụ. Dưới tàng bồ đề đại thụ, sa-môn
đã dũng mãnh lập nguyện: “Nếu không đạt thành Đạo Cả, ta thề
không rời khỏi nơi này.”
Lúc đó, đất trời đang giao mùa, dăm cành sầu đông khẳng khiu cựa
mình thức giấc chờ đón ngọn gió xuân thoảng tới. Giữa bao la vạn
hữu, Sa-môn ngồi kiết già, thinh lặng, thảnh thơi quán chiếu luân
hồi để phát hiện tự ngã, đạt tới Bình Đẳng Tánh Trí.
Ngọn gió nào thổi qua khu rừng bồ-đề ven thôn nghèo Ưu Lâu Tần Loa,
hướng đông nam Ấn Độ vào canh ba của một đêm mầu nhiệm cách nay hơn
hai ngàn năm trăm năm, có phải là ngọn xuân phong đã hớn hở bay khắp
mười phương tám hướng báo tin Đạo Cả vừa tựu thành? Gió đã mang tin
vui đi khắp vạn hữu, nhưng người đắc đạo vẫn lặng yên ngồi giữa gió
xuân sau khi đã đạt Túc Mệnh Minh, thấy hết đoạn đường sinh diệt của
mình trong các kiếp quá khứ, hiện tại, vị lai; đạt Lậu Tận Minh, cái
thấy vượt thoát sinh tử; đạt Tha Tâm Minh, Thiên Nhãn Minh, Thiên
Nhĩ Minh, Thần Túc Minh, do nắm vững bí quyết của chánh niệm mà thấy
hết, nghe hết, tới hết với trầm luân của mọi loài.
Khi ánh dương rạng rỡ ở phương Đông, vị sa-môn mới chậm rãi đứng
lên. Ngài đi về phía bờ sông Ni Liên Thuyền. Cũng con sông ấy nhưng
nước sông như trong hơn, mát hơn khi bước chân Bậc Giác Ngộ chạm vào
giòng chảy. Có lẽ con sông biết, từ đây, nó đã đi vào lịch sử vì
người vừa xuống tắm sẽ là bậc đạo sư vĩ đại của nhân loại.
Còn ngọn xuân phong? Nó đã thông minh, chuyển hóa thành sương mai
buổi sáng, nắng ấm buổi trưa hay mây nhẹ lãng đãng buổi chiều để
theo dấu chân vị đạo sư suốt bốn mươi chín năm du hóa. Bất cứ thuyết
giảng nơi đâu, vị đạo sư cũng tĩnh tọa an nhiên, tự tại như đêm đắc
đạo tại rừng bồ-đề, làm sao ngọn xuân phong có thể thiếu vắng để
mang những lời thuyết giảng đi xa, thật xa, tới tận ngọn thông trên
bao đầu non, hay cuối bờ cát cháy những mịt mù sa mạc.
Chẳng thế mà, hàng nghìn năm sau, bất cứ nơi đâu có bóng dáng của
hành giả biết “ngồi yên” với tâm trong veo tĩnh lặng, nơi đó đều
phảng phất hương gió xuân, bất kể khi đó đang là mùa nào trong trời
đất.
Hình ảnh Tọa Xuân Phong, đúng nghĩa cả thân, tâm, ý, sẽ chính là
Thân Giáo, biểu tượng sự thanh khiết, tinh sạch, làm cảm động những
lữ khách đang bôn ba xuôi ngược giữa lốc xoáy của kiếp nhân sinh.
Phút giao cảm đó, có kẻ đã biết dừng lại, ngồi xuống, tạm thả buông
hệ lụy, thở thật sâu và bàng hoàng nhận ra:
“Đạo như Trời Đất,
Vận hành mang mang
Lặng thinh dũng mãnh
Rạt rào thơm ngát Kim Cang”
(1)
Dường như lần đầu, kẻ ấy nhận thức được là mình đang thở, mình đang
sống. Vậy trước kia có thở, có sống không? Phải thở mới sống được
chứ? Vậy là, trước kia vẫn thở mà không “có thì giờ” biết là mình
đang thở; vẫn sống mà không “có thì giờ” biết là mình đang sống. Vậy
thì, ta đã từng thở như không thở, sống như không sống! Hèn chi mà
ta luôn khổ đau, quẩn quanh trong hơn thua, còn mất, giầu nghèo,
sang hèn …
Giữa bận rộn của kiếp nhân sinh, chỉ cần đôi lúc biết ngồi yên, lắng
tâm, nhìn vào bên trong, nghĩa là nhìn vào bản ngã đích thực của
kiếp người, sẽ thấy ra những vô thường, biến dịch. Thấy được Vô
Thường sẽ chấm dứt khổ đau vì khổ đau là gốc rễ từ những cái ta ngỡ
là Thường! Như những đợt sóng khi còn, khi mất, đã lo sợ, lao xao
tìm nước; nhưng khi sóng biết mình là nước thì sóng sẽ yên vui.
Tôi đã từng được ngồi như thế, cảm nhận rõ ràng được ngồi như thế
trên những bãi cỏ ở Phương Khê, Xóm Thượng, Xóm Hạ, Xóm Mới, trong
một mùa an cư tại Làng Mai. Mỗi lần dẫn chúng thiền hành, Thầy
thường dừng lại nơi nào đẹp nhất, khoáng đãng nhất, và thị giả sẽ
trải chiếc chiếu nhỏ dưới gốc cây. Đại chúng dừng lại theo Thầy, tự
tìm chỗ ưa thích và ngồi xuống. Thị giả mở túi vải mang theo bình
trà đã pha sẵn, lấy ra một chiếc tách đất nung, rồi chậm rãi, rót
trà dâng Thầy. Thầy đỡ lấy bằng hai tay, tỏ lòng cám ơn. Thị giả
chắp tay búp sen đáp lễ rồi lùi sang bên, vén áo, ngồi xuống sau
Thầy.
Khi ấy, đoàn thiền hành cũng đã khoanh chân ngồi yên.
Chẳng cần một lời mà thầy trò đang cho nhau ngàn lời.
Không gian mênh mông. Bầu trời cao, trong xanh, lửng lơ mây bạc.
Rừng cây bát ngát hương tùng, hương bách. Chim hát trên cây. Hoa nở
dưới đất. Tất cả lặng thinh thể hiện sự kỳ diệu của:
“Đã về,
Đã tới,
Bây giờ,
Ở đây”
Thế thôi.
Không cần chi nhiều, chỉ cần từ bi với chính ta bằng cách biết cho
ta đôi lúc ngồi yên, ta sẽ hạnh phúc như vị vua đời Trần, coi ngai
vàng như đôi dép rách để trở thành Đại Thánh Trần Triều Trúc Lâm,
Tuệ Giác Hoàng Điều Ngự :
“Thị phi niệm trục triêu hoa lạc
Danh lợi tâm tùy dạ vũ hàn
Hoa tận vũ tình sơn tịch tịch
Nhất thanh đề điểu hựu xuân tàn” (2)
“Phải, trái, như hoa rụng sớm mai
Lợi danh buốt lạnh đêm mưa dài
Hoa rơi, mưa tạnh, non u tịch
Một tiếng chim ca, xuân dẫu phai!” (3)
Sau đêm mưa lạnh, hoa rụng tơi bời, ta thấy gì khi hửng đông vừa hé
rạng? Là những ngọn núi xanh rì, lặng thinh, tươi mát mà mưa kia
chẳng thể cuốn trôi, hoa kia chẳng thể nhuộm héo. Trong tịch mịch
tinh khôi ấy, mùa xuân đã qua rồi mà con chim về muộn vẫn cất tiếng
hót hân hoan, bài ca của xuân bất tận trong tâm Bát-nhã …
Hạnh Chi
(Độc-Cư-Am, nhớ về hương xuân Làng Mai năm trước)
(1) Thơ ht
(2) Trích bài “Sơn Phòng Mạn Hứng” của ngài Điều Ngự Giác Hoàng.
(3) ht tạm dịch
|
