.

PSN
BỘ MỚI 2009
HỘP THƯ

                            TRANG CHÍNH

Không tự do chê trách, chẳng bao giờ có lời khen mát lòng - Sans la liberté de blâmer, il n'est point d'éloge flatteur " (Beaumarchais)

bút
việt
hồn
quê

 


 

 

  Xem toàn Thư mục Phan Quân

 

 

 

  • PSN - 24.01.2009

 

CHƯƠNG MT

Thưa quý chánh hữu,

[...]

Như tôi vừa trình bày, môi trưng chánh trị Việt Nam từ ngày gọi là Cách Mạng 1.11.63 đến nay đã bị một nhóm quân nhơn thao túng, nhân danh lòng yêu nước. Họ đã làm được những gì cho đất nước nầy? Họ chỉ đưa dân tộc và quê hương chúng ta vào những nẻo đường xấu xa và không lối thoát. Ðội lốt chánh trị, những quân nhơn đó lại dồn chánh đảng vào những cạm bẫy và những chuồng sắt của bất động để họ mặc tình múa may. Trong bao năm qua, chánh đảng Việt Nam đã vô tình yên ngủ trong hai bàn tay vuốt ve và mơn trớn của chánh quyền, trao trọn niềm tin của mình vào vòng tay non nớt của những con người đua đòi làm chánh trị mà thôi. Hậu quả ra sao, các chánh hữu đã thấy và đã gánh chịu với nhiều cay đắng. Nếu tình cảnh nầy cứ tiếp tục thì tương lai của chúng ta sẽ ra sao, ngày mai của con em chúng ta sẽ như thế nào và đất nước rã rời nầy sẽ đi về đâu?

Vận hội của chúng ta đã đến! Chánh khách chúng ta phải đứng lên nắm lấy chủ quyền quốc gia để đem lại cho quê hương một thân phận sáng sủa hơn chớ không thể làm kẻ bàng quan để cho những tên phù thủy chánh trị đội lốt ka-ki múa may quay cuồng nữa. Phải đưa những quân nhơn lạc lõng trên chánh trường kia trở về môi trường nguyên thủy của họ. Phải ném họ trở lại chiến trường, nơi mà ngày đêm chiến sĩ đang cần được chỉ huy. Cơ hội đó sẽ đến với chúng ta vào mùa thu năm nay qua cuộc tổng tuyển cử. Bởi những lẽ đó, ban chỉ đạo chúng tôi tha thiết kêu gọi anh chị em chánh hữu hãy đem hết tâm trí mình ra mà bàn thảo trong kỳ đại hội nầy để đảng Quốc Tiến chúng ta có thể trình diện với nhơn dân những người lãnh tụ sáng giá, có khả năng lãnh đạo đất nước nầy trong chu kỳ lịch sử sắp tới.

Nhân danh ban chỉ đạo, tôi thành tâm kỳ vọng ở sự thành công của đại hội.

Tổ quốc Việt Nam muôn năm!
Ðảng Quốc Tiến bất diệt! 

Tiếng của Tổng Bí Thơ Trần Việt vừa dứt thì cả hội trường vang dội tiếng pháo tay pha lẫn tiếng reo hò của hơn năm trăm đại biểu toàn quốc, đại diện cho bốn mươi bốn tỉnh và năm thị xã của Việt Nam Cộng Hòa. Tiếng lốp bốp của những bàn tay vỗ vào nhau và tiếng hoan hô của các ban chấp hành tỉnh bộ và thành bộ kéo dài gần năm phút chưa chịu thôi. Tán thưởng bài diễn văn dài lê thê của Tổng Bí Thơ Trần Việt thì ít nhưng chào mừng vận hội mới của của đảng Quốc Tiến thì nhiều.

Với chu kỳ mới nầy, rồi đây đảng Quốc Tiến sẽ không còn yên nghỉ trong sự phỉnh phờ của chánh quyền nữa mà sẽ dấn thân nắm lấy chánh quyền. Khi đảng đã ôm được chánh quyền vào vòng tay thì lẽ nào thành phần lãnh đạo của các ban chấp hành lại không có phần của mình, nếu không ở trung ương thì ít ra cũng tại địa phương. Vì thế cho nên pháo tay và hoan hô đã kéo dài.

Ðể cho đại hội có thêm phần hấp dẫn, đúng theo nghi thức lưu truyền của những phiên họp chánh trị Việt Nam Cộng Hòa, một chương trình văn nghệ ngắn đã nối tiếp sau đó, trước khi những cuộc thảo luận khô khan thật sự mang tánh chánh trị bắt đầu. Trên sàn diễn, những vũ công "con nhà nghèo" phơi trần gần hết tấm thân ngà ngọc, mà cha mẹ đã cho họ từ lúc sinh thành, và các cô ca sĩ thi nhau uốn éo trước máy vi âm. Dưới hàng ghế hội trường, chánh khách lăng xăng chạy đầu nầy đầu nọ, nhỏ to, thì thầm bàn tán những chuyện quốc gia đại sự.

Văn nghệ chấm dứt, ban chỉ đạo lại trở lên sân khấu ngồi vào hàng ghế chủ tọa để điều khiển cuộc thảo luận. Tổng Bí Thơ Trần Việt nhắc lại chương trình hội thảo và giới thiệu Chủ Tịch đảng Quốc Tiến, ông Nguyễn Vĩnh Nguyên. Ông Nguyên là một con người to lớn, đối với tiêu chuẩn Việt Nam, miệng ngậm ống vố, đầu bạc hoa râm nhưng vẫn còn cho thấy có nhiều sức khỏe trong dạng tuổi ngoài sáu mươi của ông.

Trong môi trường chánh trị Việt Nam, khi các thủ lãnh chánh trị thường lấy những năm tháng lao tù của mình, dưới thời Pháp thuộc hay dưới chế độ Ngô Ðình Diệm làm thành tích thì ông Nguyên không cho thấy một dấu vết lao tù nào trên thể chất hay trong hồ sơ lý lịch của ông cả. Thế nhưng, chân tướng của ông dễ làm cho chánh hữu Quốc Tiến tin tưởng quyết liệt rằng một khi ông ngồi ghế lãnh đạo đất nước thì đảng sẽ quật khởi và đất nước sẽ hưng thịnh.

Trước chánh biến mà các tướng lãnh gọi là Cách Mạng 1.11.63, lật đổ chế độ Ngô Ðình Diệm, ông Nguyên chỉ là thành phần lãnh đạo cấp tỉnh, âm thầm trong những sinh hoạt bình thường của đảng, không một thành tích xuất chúng nào để cho người ta có thể quan tâm đến ông. Nhưng, song song với những xáo trộn chánh trị trong thời kỳ sau cuộc Cách Mạng nói trên, ông Nguyên đã khéo léo móc nối với những nhơn vật thời cuộc mà leo lần lên các nấc thang đẳng cấp chỉ đạo để ngày nay nắm lấy chức vụ Chủ Tịch Đảng.

Sau những lời giới thiệu của Trần Việt, ông Chủ Tịch đứng lên đưa thẳng hai tay nắm vào nhau lên khỏi đầu rồi co xuống và duỗi ra mà chào bên phải, rồi bên trái, giữa những tiếng vỗ tay nghi thức. Chủ Tịch Nguyên ngồi xuống, sửa lại cặp kiếng cận trên sống mũi, hít đầy hơi vào lồng ngực rồi từ từ tuyên bố:

- Một lần nữa, nhân danh ban chỉ đạo, tôi xin chân thành cảm tạ nhiệt tình của chánh hữu toàn quốc. Như chánh hữu Tổng Bí Thơ đã trình bày trước đây, năm nay là năm quyết định của đất nước đau khổ triền miên nầy. Vì vậy cho nên đảng chúng ta nhứt quyết đứng lên dấn thân vào việc lãnh đạo đất nước để dứt khoát chiến thắng bọn cộng sản tàn ác, tái lập uy thế và uy tín của tổ quốc và xây dựng đất nước phú cường. Và cũng vì vậy mới có đại hội nầy nhằm mục đích, thứ nhứt là đặt vấn đề với anh chị em xem đã đến lúc đảng chúng ta thật sự dấn thân hay chưa? ...

Hội trường khởi sự xôn xao, một vài tiếng thở ra nghe được đây đó trong không gian âm u đầy khói thuốc. Ông Chủ Tịch cố gắng nói to tiếng hơn để lấn át những tiếng động có tánh cách phản đối vì ông đã đặt một vấn đề hơi thừa, so với bài thuyết trình của Tổng Bí Thơ lúc nãy. Cuối cùng, ông Nguyên cũng tiếp tục được:  

- ... thứ hai là nếu đảng mình phải dấn thân thì những ai sẽ có đủ tầm vóc để tranh cử tổng thống và phó tổng thống trong kỳ tổng tuyển cử vào mùa thu tới đây? Trước khi đi sâu vào thảo luận, tôi xin anh chị em chánh hữu nên quan niệm vấn đề một cách thật chánh xác và vô cùng thận trọng để khi xuất quân là Quốc Tiến nhứt định phải thắng ...

Tiếng súng khởi hành đã nổ, thế là cuộc thảo luận bắt đầu. Những ý kiến đa dạng thi nhau qua máy vi âm mà bay ra hội trường. Lập trường nào cũng chứa đựng những dữ kiện yêu nước và bám sát tình hình địa phương. Một vài quan niệm hoài nghi ưu thế của Quốc Tiến trên hành trình tranh thủ quyền bính khi đối đầu với các tướng lãnh tại chức. Những lập luận dè dặt như thế được đưa ra với nhiều thành thật chánh trị vì nếu thua thì uy tín của đảng từ bao lâu nay, một lợi thế đạt được qua một quá trình vô cùng cam khổ, sẽ bị sứt mẻ một cách trầm trọng. Nhưng, lòng thành của một thiểu số lại bị tham vọng nắm lấy quyền hành của một đa số khác lấn lướt nên những hoài nghi kia bị chìm mất trong những tiếng hò hét tranh luận.

Sau một bữa ăn trưa nhanh gọn tại chỗ, rồi sau một buổi chiều tranh luận gay go và nhiều mệt mỏi trong một hội trường ngập tràn khói thuốc và hơi người, đại hội cũng chỉ quyết định có mỗi một việc là nhứt định đảng Quốc Tiến phải dấn thân trong kỳ bầu cử mùa thu sắp tới. Vấn đề thứ hai, một vấn đề vô cùng tế nhị, sẽ được bàn thảo trong phiên họp kéo dài vào đêm. Ða số đại biểu đều linh cảm rằng vấn đề then chốt đó không thể nào quyết định dứt khoát được trong kỳ đại hội nầy. Vấn đề gay go ở chỗ phải chỉ định hai nhơn vật sáng giá nhứt của đảng để ra tranh cử vào chức vụ tổng thống và phó tổng thống. Ai sẽ là người đầy đủ giá trị và tư cách để đương đầu lại các liên danh khác trong cuộc bầu cử mùa thu, nhứt là với liên danh tướng lãnh đây? Ða số đảng viên đều cảm thấy phân vân khá nhiều khi phải quyết định vấn đề nhơn sự đó.

Ðiều gay go nhứt là trường hợp những người đứng ở vị thế số một và số hai trong liên danh Quốc Tiến. Ðảng viên đã từng thấy rằng mười nhơn vật trong ban chỉ đạo không ai trội hơn Tổng Bí Thơ Trần Việt, một con người tuy ít tuổi đảng nhưng rất hăng hái, vô cùng xông xáo và có nhiều thành tích trong quá trình nâng cao uy tín của Quốc Tiến.

Xuyên qua nhiều chánh biến, người ta đã nhận diện được tinh thần yêu nước và khả năng chánh trị của Trần Việt trong thực tế. Nhờ ông mà chánh quyền quân nhơn cũng phải nể nang Quốc Tiến, do đó được dư luận trong và ngoài nước coi là một đảng đối lập đáng kể. Cho nên uy tín của Trần Việt đã vang dội ở chánh trường quốc tế. Ðặc biệt hơn hết là tòa Đại Sứ Hoa Kỳ ở Sài Gòn cũng chú ý đến ông ta. Ở thời buổi nầy của Việt Nam Cộng Hòa, được Mỹ chú ý cũng là một điểm son chánh trị rồi. Trái lại, Chủ Tịch Nguyễn Vĩnh Nguyên là một người đứng tuổi, rất dè dặt trong bất cứ mọi vấn đề và suốt ba thập niên có hơn ở đảng ông chưa chứng minh được khả năng nổi bật của mình. Ông được tôn kính vì tuổi đời và tuổi đảng mà thôi.

Ðêm đã quá khuya và mọi người đều mệt mỏi nhưng với những phân vân như vậy trong tâm tư đa số đảng viên, không thể nào có được quyết định về nhơn sự cho cuộc dấn thân của Quốc Tiến vào mùa thu sắp tới. Sau cùng ban chỉ đạo đành phải chấp nhận một giải pháp dung hòa là để cho đảng viên có thời giờ sinh hoạt lại ở địa phương. Một thời gian sau, một phiên họp thu hẹp sẽ quyết định vấn đề nhơn sự gai góc đó. Trong lúc chờ đợi, đại hội yêu cầu cấp chỉ đạo nên biểu lộ khả năng của mình và quần chúng đảng viên hãy phát hiện thành phần có khả năng để Quốc Tiến đạt được thắng lợi trong kỳ bầu cử sắp tới.

Một cách gián tiếp, đại hội đã mở một cuộc tuyển lựa nhơn tài để đưa ra tranh cử giành lấy ngôi vị lãnh đạo đất nước từ tay những tướng lãnh. Một cuộc tranh đấu được tiên đoán là sẽ gay go vô cùng, vì bao nhiêu năm qua chánh trị của đất nước đã bị quân sự hóa và đượm hơi hướng của một chánh thể chuyên chế, chỉ kém thời Ngô Ðình Diệm chút ít mà thôi. Hơn nữa, vì nhu cầu be bờ làn sóng đỏ cộng sản ở Ðông Nam Á, Hoa Kỳ đã bất chấp nguyên tắc dân chủ thiết thân của họ để hậu thuẫn các tướng lãnh làm chánh trị.

Ðại hội bế mạc, mỗi đảng viên ra về đều cảm thấy rằng mình bắt đầu trở nên quan trọng và mỗi nhơn vật trong ban chỉ đạo đều mang một ảo ảnh của riêng mình ở chức vị tổng thống và phó tổng thống tương lai, nhứt là hai ông Chủ Tịch và Tổng Bí Thơ. Thế nhưng cả hai đều không yên tâm với viễn ảnh vì khi bắt đầu tiếp cận với quyền lực thì hoài bão trong mỗi con người, nếu không muốn nói là lòng tham quyền lực, lại thôi thúc cá nhơn. Cho nên hai người ra về, mỗi người một tâm trạng khác nhau. Tổng Bí Thơ Trần Việt thì cảm thấy như đã đánh mất một dịp may khi ông phóng xe chạy nhanh vào đêm đen của thành phố đang ngáy ngủ. Chủ tịch Nguyên thì nặng nề chui vào chiếc xe của ông để tài xế đưa về mà lòng cứ mông lung. Trong bóng tối của lòng xe, ông mỉm cười đầy âm mưu.

*  *  *

Ðại tá đặc ủy trưởng Trung Ương Tình Báo vừa ngồi vào bàn viết thì ông chánh văn phòng trình ngay một hồ sơ mang bìa đỏ đựng bản phúc trình chánh trị khẩn cấp được hoàn thành ngay trong đêm vừa qua. Dù đã được ông công cán ủy viên đặc trách theo dõi phiên đại hội Quốc Tiến điện thoại tóm lược nội dung, ông Đại Tá vẫn nôn nóng muốn biết thêm nhiều chi tiết hơn nữa, liên quan đến sinh hoạt chánh trị quan trọng đó. Ông đọc ngấu nghiến bản phúc trình, quên đi ly cà phê thơm phức mà người tùy phái đã mang vào, như thường lệ, khi ông vừa đến. Duyệt xong, ông lật nhanh chồng hồ sơ ứ đọng từ mấy ngày nay, nhưng may thay chỉ là những hồ sơ trong bìa màu xanh và vàng, những hồ sơ có thể chờ mà không sợ mất thời gian tính.

Ông Đại Tá đích thân gọi điện thoại cho Thủ Tướng nhưng ông bí thơ phủ thủ tướng trả lời trên máy, cho biết rằng Thủ Tướng chưa đến văn phòng. Ông gọi ngay đến tư dinh thì sĩ quan tùy viên cho biết là Trung Tướng Thủ Tướng không thể trả lời điện thoại trong lúc nầy. Khi bàn giao, người sĩ quan tùy viên xuống phiên có cho biết rằng Trung Tướng có dặn không được quấy rầy vì bất cứ lý do gì, ngoại trừ có đảo chánh.

Ðại tá đặc ủy trưởng ném mạnh liên hợp điện thoại xuống, mặt đỏ gay vì tức giận. Ông nghĩ thầm :"Công chuyện đại sự mà làm ăn như vầy rồi sẽ chết cả lũ!" Tuy không tiện nói ra nhưng ông Đại Tá cũng biết rằng đêm qua Trung Tướng đã quá say mê với những chầu mạt chược nên sáng ra cần ngủ bù. Như một cơn gió lốc, ông Đại Tá vụt ra khỏi văn phòng nhảy lên xe làm người cận vệ và bác tài xế phải quýnh quáng chui vào xe rồ máy chạy đi mà chưa biết phải đi đâu. Xe cứ chạy lang thang trên các con đường quanh trụ sở phủ đặc ủy cho đến khi ông Đại Tá sực nhớ là chưa định hướng đi cho bác tài xế.

Trên con đường đi đến tư dinh Thủ Tướng, Đại Tá Hoàng Hữu Lộc miên man suy nghĩ đến những chuyện đã qua. Ông và Trung Tướng Phan Anh Thái là chiến hữu cùng binh chủng, lại còn có chút ít liên hệ gia đình nào đó thật xa xôi. Khi được Hội Ðồng Quân Nhơn cử làm Thủ Tướng, sau khi tình hình đất nước đã trải qua nhiều bước thăng trầm chánh trị với cái chết của tổng thống Ngô Ðình Diệm bị quân đội lật đổ, thì tướng Thái cần nắm vững tình hình chánh trị, một môi trường không mấy quen thuộc vì trước kia ông chỉ mãi đeo đuổi chiến trận. Tuy không phải là một con người say mê chánh trị, thậm chí cũng không chịu khó theo dõi chánh trường, nhưng tướng Thái cũng bạo gan chấp nhận sự đề cử vì các tướng lãnh khác đều ngao ngán với chánh trị trong một bối cảnh rối bời nồi canh hẹ như thế. Do đó, ông đã đưa Đại Tá Lộc vào ghế đặc ủy trưởng Trung Ương Tình Báo.

Dưới thời tổng thống Ngô Ðình Diệm, chức vụ nầy thường được giao phó cho một viên chức dân sự hay một tướng lãnh được cho là am tường các ngõ ngách quân sự lẫn chánh trị chiến lược. Tuy nhiên, được tiếng là thông minh, lanh trí và có trình độ quân báo thâm sâu, sau một thời gian ngắn làm đặc ủy trưởng, Đại Tá Lộc cũng đã nắm vững được nhiều yếu tố chánh trị của đất nước. Hơn nữa, ông còn được trưởng lưới CIA (Trung Ương Tình Báo Hoa Kỳ) của tòa Đại Sứ Mỹ ở Sài Gòn hậu thuẩn.

Là một phi công khu trục xuất sắc, có nhiều chiến công lẫy lừng qua các trận đánh Nam vĩ tuyến cũng như các cuộc oanh tạc miền Bắc và được tuyên dương công trạng nhiều nhứt trong Không Quân, Đại Tá Lộc thường có một thái độ sống bất cần đời, gần như là kiêu binh. Nhưng thực ra đó chỉ là một cung cách tếu cho vui của ông mà thôi, để bù lại lối làm việc thật hữu hiệu của ông, vì ông cho rằng cuộc đời của một chiến sĩ không gian chẳng được mấy lúc thì cứ sống cho thoải mái. Nhiều viên chức cao cấp trong chánh phủ, cũng như tướng lãnh, không chấp nhận điều đó nhưng vì nể tướng Thái nên đành phải nuốt bồ hòn làm ngọt. Trái lại, hiệu quả hành động của Đại Tá Lộc ở vị thế đặc ủy trưởng đã củng cố chiếc ghế Thủ Tướng của tướng Thái rất nhiều trong thời buổi mà đảo chánh, chỉnh lý và biểu dương lực lượng chánh trị xảy ra như cơm bữa, sau khi đệ nhứt cộng hòa của tổng thống Ngô Ðình Diệm đã lui vào dĩ vãng.

Xe Đại Tá Lộc vừa đến tư dinh Thủ Tướng thì đại úy sĩ quan tùy viên đã chạy nhanh ra chào, vừa cười vừa nói cho Đại Tá Lộc biết rằng Trung Tướng Thái đang bận xoa mạt chược, từ đêm qua cho đến lúc bấy giờ, cùng với mấy chánh khách chầu rìa, xin xỏ ân huệ, những con bạc đánh chỉ cần thua. Sĩ quan tùy viên thưa với Đại Tá Lộc rằng sở dĩ ông không dám nói trong điện thoại vì có lời dặn của Trung Tướng.

Ðại tá Lộc càng tăng cơn giận, ném mạnh tập hồ sơ lên chiếc bàn xa lông rồi ngồi phịch xuống chiếc ghế bành ở phòng khách nhỏ, thở dài ngao ngán. Sĩ quan tùy viên trao cho ông chồng báo mới trong ngày nhưng Đại Tá Lộc không buồn xem qua. Ông ngồi chờ như vậy cho đến hơn mười giờ mà canh bạc vẫn chưa rã đám. Tiếng nói, giọng cười của những con bạc và của đám chầu rìa cứ vang vang hòa lẫn với tiếng rào rào của những con mạt chược chạm vào nhau sau những ván bài làm cho người nóng lòng ngồi chờ càng thêm bực dọc. Nhưng, ông vẫn tiếp tục kiên nhẫn chớ chẳng biết làm sao hơn vì ông thừa hiểu rằng tướng Thái không thích bị quấy rầy làm hỏng cuộc vui. Ðể lấp khoảng trống chờ đợi đáng ghét đó, Đại Tá điện thoại cho văn phòng của ông để xem có vấn đề gì cấp thiết không.

Mãi đến gần một giờ trưa sòng bạc mới tan, Trung Tướng đứng lên cười ha hả đầy thích thú vì chung cuộc ông đã thắng, đúng theo nghi thức thường lệ trong các cuộc chơi đỏ đen của ông. Ông lững thững bước ra khỏi phòng giải trí, qua ngang phòng khách. Ðại tá Lộc đứng lên chào làm cho tướng Thái cảm thấy khó chịu, coi như bị bắt quả tang trong một hành động sai quấy. Tướng Thái gằn giọng gọi sĩ quan tùy viên và quở mắng :

- Tại sao Đại Tá Lộc đến không báo tôi?  

- Thưa Trung Tướng ...

- Thưa với thốt gì? Ngất ngơ! Có chuyện gì đó Lộc?

- Thưa Trung Tướng, hôm qua đảng Quốc Tiến đã họp đại hội toàn quốc tại rạp REX và có quyết định dấn thân nắm lấy chánh quyền trong cuộc bầu cử tổng thống sắp đến. Ðại hội đã gặp khó khăn trong việc quyết định về nhơn sự. Theo ước tính tin tức của chúng tôi thì ông Trần Việt có thể sẽ là người đứng đầu liên danh Quốc Tiến. Nếu như vậy thì Trung Tướng rất khó mà ...

- Mấy thằng chánh trị lem nhem cà chớn đó ăn thua gì mà anh cứ lo xa! Anh ở lại ăn cơm trưa với chúng tôi nhé. Sau đó tôi sẽ đi Phú Quốc. Nghe nói con nước nầy ngoài đó đi câu sướng lắm.

Với một tâm tư từ chán nản chuyển sang phiền muộn, Đại Tá Lộc tìm cách từ chối lời mời ăn trưa của tướng Thái để ra về, lòng đầy bực tức. Là một con người chăm chỉ làm việc, lại không muốn phụ lòng tin cậy của người bạn Thủ Tướng và muốn làm một cái gì cho quốc gia dân tộc trong phạm vi hạn hẹp của mình, Đại Tá Lộc cảm thấy khó chịu với cung cách điều hành quốc sự của tướng Thái. Ông nhìn nhận rằng tướng Thái là một con người thông minh, lanh trí, hăng hái, quyết định nhanh chóng, rất nhạy bén về chánh trị và dám nghĩ dám làm, rất thích hợp cho giai đoạn nầy của đất nước, vừa xây dựng vừa chiến đấu chống cộng. Nhưng, Đại Tá Lộc không khỏi buồn phiền mỗi khi tướng Thái xử sự quá dễ dãi trong công vụ để chạy theo những đam mê cố hữu.

Ðại tá Lộc vừa bước xuống xe, đứa con trai đầu lòng chưa đầy năm tuổi của ông chạy ra ôm lấy và mừng rỡ. Ông vừa ngồi xuống bế con lên thì điện thoại reo vang. Ðầu dây bên kia là Richard Willy, cố vấn Mỹ của ông. Suốt buổi sáng nay sau nhiều lần tìm ông ở văn phòng mà không gặp được, Willy cần gặp ngay Đại Tá Lộc để thảo luận về một vấn đề khẩn cấp. Ông hẹn với Willy trong một tiếng đồng hồ nữa và chỉ còn bốn mươi lăm phút để ăn cơm trưa. Ðứa con ông nhìn theo cha một lúc có vẻ luyến tiếc giây phút yêu thương nhưng rồi cũng đành phải chạy theo những trò chơi của nó.

Khi Đại Tá Lộc vừa tới văn phòng thì Willy đã ngồi đó tự bao giờ, hơi nôn nóng. Không đợi Đại Tá Lộc ngồi xuống, ông đã hỏi ngay :

- Ðại tá chắc đã biết quyết định mới đây của đảng Quốc Tiến? Sáng nay, tòa Đại Sứ Hoa Kỳ xôn xao rất nhiều về chuyện đó. Với sự dấn thân của họ rồi đây chánh tình Sài Gòn sẽ vô cùng xáo trộn, điều mà Hoa Thịnh Ðốn không muốn, khi nổ lực chống cộng đang đòi hỏi một tình hình ổn định.

- Tôi cũng cùng quan điểm với ông và tôi vừa trình Thủ Tướng điều đó. Nhưng, ...  

Ðại tá Lộc suýt nói ra tâm trạng bực tức của mình nhưng ông đã hãm lại đúng lúc.  

- ... Nhưng, Trung Tướng Thủ Tướng cho rằng còn quá sớm để săn sóc đến họ.

- Ðại tá có ý kiến gì về dự định tranh cử tổng thống của Thủ Tướng vào mùa thu nầy không?

- Như ông biết thì Thủ Tướng chưa minh thị nói ra ý định tranh cử của ông ấy. Qua suy diễn của chúng tôi, căn cứ trên những chỉ thị của Thủ Tướng, rất có thể ông ấy sẽ có mặt trong cuộc chạy đua sắp tới. Tuy nhiên, chúng tôi dè dặt chờ quyết định chánh thức trong khi vẫn tiếp tục chuẩn bị theo chiều hướng đó. Ý ông thì sao? Liệu Quốc Tiến có làm được trò trống gì không?

- Tôi nghĩ rằng với uy tín của họ trong thế đối lập lại chánh quyền quân nhơn từ trước đến nay rất có thể họ sẽ được đa số quần chúng ủng hộ. Căn bản mà nói thì ít khi thấy dân chúng yêu thích quân nhơn, nhứt là tướng lãnh. Ðiều then chốt là vấn đề nhơn sự ra tranh cử. Hơn nữa, sự xuất hiện của một liên danh dân sự vào thời điểm nầy lại trùng hợp với những áp lực chánh trị bên Hoa Kỳ, nhằm đòi hỏi một chế độ dân chủ thật sự cho Sài Gòn. Thì Đại Tá cũng thấy đó, những cuộc biểu tình mới đây ở Hoa Thịnh Ðốn, cũng như ở một vài thành phố lớn khác bên Mỹ, đều đòi hỏi Hoa Kỳ phải chấm dứt ủng hộ chế độ quân nhơn ở Sài Gòn nầy, mặc dù Trung Tướng Thủ Tướng đã làm Hoa Thịnh Ðốn hài lòng trong cung cách thi hành nhiệm vụ của ông. Nhưng, Đại Tá cũng nên nhớ rằng xuất phát từ truyền thống dân chủ của Hiệp Chúng Quốc chúng tôi, người dân Mỹ rất khó chịu khi chánh phủ của họ lại viện trợ cho những chánh quyền không do dân bầu ra.

- Người Mỹ các ông thì lúc nào cũng hô hào do dân, vì dân và bởi dân. Nhưng, thực tế của những nước mới đứng lên đâu có cho phép áp dụng điều đó trăm phần trăm. Phải linh động và thực tiễn chớ Dick.

- Rất thông cảm với Đại Tá điều đó. Nhưng, chúng tôi phải hành động sao cho phù hợp với dư luận của quê hương chúng tôi. Thật đáng tiếc!

*  *  *

Ông Chủ Tịch Quốc Hội chậm rãi ngồi xuống sau bàn chủ tọa, đưa tay trịnh trọng sữa lại cặp kiếng lão rồi nhìn qua một lượt, từ trái sang phải, từ hàng ghế cuối cho đến hàng ghế đầu, những đồng viện của ông ngồi ở các hàng ghế đối diện trong hội trường. Chiếc quạt máy sau lưng ông rè rè quay một cách mệt nhọc để làm cơn gió nhơn tạo, chống lại thời tiết nóng bức, ở khoảng quá cơn đứng bóng về chiều.

Chủ Tịch Phạm Hoàng Chỉnh năm nay đã ngoài bảy mươi. Cuộc đời tranh đấu chánh trị trầm lặng của ông, từ thời Pháp thuộc xuyên qua thời chế độ cũ, kết hợp với những năm lao tù của hai giai đoạn chánh trị đó, đã tạo cho ông một uy tín để đắc cử vào quốc hội lập hiến, chuyển sang lập pháp và để chiếm được chức Chủ Tịch hiện thời mà không có tranh chấp nào quan trọng, nhờ vào tuổi tác của ông. Với một tinh thần quốc gia thật bảo thủ, ông Chỉnh lúc nào cũng mặc áo dài, đầu đội khăn đống, chân giày hàm ếch và tay xách cây dù đen. Lối trang sức mang tính quốc hồn quốc túy đó của ông đã trở thành nhãn hiệu của riêng ông trên chánh trường Việt Nam Cộng Hòa của thời kỳ hậu đảo chánh.

Ông Chủ Tịch gỏ ba phát búa cây xuống bàn và tuyên bố khai mạc phiên họp :

- Hôm nay, vì có lời yêu cầu của khối đa số Quốc Tiến và với sự chấp thuận của hội đồng nghị trình, tôi trân trọng yêu cầu quý đồng viện nghe ông trưởng khối Trần Việt trình bày một vấn đề đặc biệt có tính thời sự liên quan đến chánh đảng, sau đó chúng ta lại tiếp tục thảo luận về dự luật đầu tư. Xin mời đồng viện Trần Việt.

Dân biểu Trần Việt nện mạnh gót giày tiến lên diễn đàn. Ông đặt mạnh một chồng hồ sơ khá dày trên bục rồi sữa giọng phát biểu :

"Kính thưa ông Chủ Tịch,
Kính thưa quý đồng viện,

"Qua báo chí trong thời kỳ gần đây, chắc hẳn quý đồng viện cũng đã rõ được chánh quyền quân nhân từng áp dụng những xảo thuật nào với đảng Quốc Tiến chúng tôi, sau khi đại hội của chúng tôi quyết định dấn thân vào cuộc bầu cử tổng thống và phó tổng thống vào mùa thu tới. Chủ đích của cuộc đảo chánh, được mệnh danh là Cách Mạng 1.11.63, trong đó Hội Ðồng Quân Nhơn đã đóng một vai trò quan trọng, là chủ trương tự do sinh hoạt chánh đảng và chấp nhận đối lập trong vòng luật pháp. Ngày nay, tại sao chánh quyền lại quên đi những lời cam kết long trọng từng làm nức lòng quần chúng để coi chánh đảng là kẻ thù, nhứt là những đảng đối lập có uy tín và được lòng nhân dân? Phải chăng Hội Ðồng Quân Nhơn đã dựa vào cơn thịnh nộ và lòng bất mãn của quần chúng để lật đổ một chế độ độc tài dân sự rồi lại dựng lên một chánh thể chuyên chế quân phiệt khác?

"Trong thời gian qua, trên bốn mươi bốn tỉnh và năm thị xã toàn quốc, cơ sở cũng như đảng viên Quốc Tiến chúng tôi bị đe dọa cũng có, bị khiêu khích cũng có và bị khủng bố cũng không thiếu. Chẳng hạn như ở An Xuyên, Tuyên Ðức, Cam Ranh, Thừa Thiên và Quảng Trị, trụ sở các ban chấp hành tỉnh bộ và thành bộ của chúng tôi bị gài lựu đạn và đặt chất nổ. Còn ở Kiến Phong, Kiến Hòa, Gò Công, Plei Ku và Phước Long thì đảng viên chúng tôi lớp bị bắt cóc, lớp bị hăm dọa ám sát đủ điều, thậm chí có những trường hợp bị thủ tiêu nữa! Tại diễn đàn nầy, vì lý do thời gian, chúng tôi chỉ xin kể sơ qua một số trường hợp, nhưng sau đây chúng tôi sẽ chuyển đến quý đồng viện những bản tin, trình bày một cách chi tiết và cụ thể hơn những trường hợp đã xảy ra. Tất cả những xảo thuật đó, dĩ nhiên là chánh quyền địa phương cũng như trung ương đều đổ cho cộng sản, cái bung xung hợp tình hợp lý nhứt trong thời buổi hôm nay. Trong khi đó những chứng tích mà chúng tôi thu thập được đều phản bác lại lập luận của chánh quyền. Lựu đạn thì lựu đạn Mỹ, một vài tên khủng bố mà chúng tôi tóm được đã khai là vì nhận tiền bạc khá nhiều của một vài nhân vật thế lực ở địa phương. Nhân danh tự do và dân chủ, vì sự sinh tồn của quốc gia trước hiểm họa độc tài cộng sản, chúng tôi trân trọng yêu cầu quốc hội hãy hỗ trợ chúng tôi trong công việc kêu gọi lương tri của những nhà cầm quyền hôm nay. Chúng tôi xin đề nghị ông Chủ Tịch và quý đồng viện cho thảo luận vấn đề ở khoáng đại và biểu quyết một khuyến cáo để chỉnh hành pháp về phương diện nầy..."

Mang tâm trạng của Tổng Bí Thơ một đảng đối lập bị ức hiếp trong những tháng trước ngày bầu cử, dân biểu Trần Việt tiếp tục tố cáo chánh quyền một cách hùng hồn, như một hình thức vận động tranh cử gián tiếp. Trong lúc đó, ở các hàng ghế dân biểu, cơn tức giận mỗi lúc một gia tăng. Một vài bàn tay đập bàn đâu đó, một vài tiếng la ó phản đối và một vài bàn chân nện xuống sàn gạch tạo nên những tiếng ồn ào hỗn loạn.

Xuyên suốt thời gian trình bày của dân biểu Trần Việt, ông Chủ Tịch Quốc Hội đã không biết mấy lần nhăn mặt nhíu mày và lắc đầu khi ông nghĩ đến những lời quở trách của hành pháp. Qua những lời nói dài dòng của dân biểu Trần Việt, ông Chủ Tịch Quốc Hội, tuổi đã cao sức lại yếu vì những năm tháng tù đày, không còn đủ khả năng để tập trung tư tưởng. Ông đã để trí tưởng tượng lang thang ra khỏi trụ sở lập pháp mà bay về nhà riêng.

Ông nhớ đến bà vợ trẻ hơn ông những hai mươi tuổi, vừa mới cưới sau khi đắc cử vào quốc hội. Sau những năm tháng dài lao lý vì nghiệp dĩ chánh trị, ông cảm thấy cần có một nguồn an ủi nào đó, một cuộc sống lứa đôi trong những năm tháng xế chiều còn lại của cuộc đời. Vợ ông là bà góa của một quan huyện thời Pháp bị Việt Minh giết hồi 1945, để lại cho bà những tháng hưu liễm đủ cho một góa phụ đơn chiếc sinh sống không bệ rạc. Hai ông bà đã ưng thuận ăn ở với nhau qua một bữa tiệc thân mật đãi bằng hữu. Việc tục huyền của ông Chủ Tịch quốc hội đã làm đề tài cho báo chí thủ đô một thời khá lâu. Nhưng rồi tất cả cũng qua đi, trả lại cho hai vợ chồng già những ngày tháng yêu đương trễ muộn mà thích thú.

Ông mĩm cười với giây phút mơ màng của mình trong khi trên diễn đàn hai phe dân biểu đối lập và thân chánh thi nhau lên tiếng phát biểu làm ồn cả hội trường. Ông rờ càm, điểm qua một vài cọng râu cạo còn sót, mắt liếc lên trần nhà. Tầm nhìn của ông vô tình chạm trán với cặp mắt đầy trách móc của Đại Tá tư lệnh cảnh sát.

Từ khi sinh hoạt chánh trị ở thủ đô bắt đầu sôi động vì nhu cầu bầu cử, mỗi khi quốc hội họp khoáng đại thì cảnh sát, sắc phục cũng như thường phục, và trung ương tình báo đều có người đến dự thính. Sự hiện diện của nhân viên công lực đó là để nhắc nhở các dân biểu thân hành pháp bổn phận của họ đối với Trung Tướng Thủ Tướng và để dè chừng các dân biểu đối lập và dân biểu không theo phe nào nhưng lại nhát gan. Khi sinh hoạt quốc hội bắt đầu căng thẳng và có tầm mức chánh trị quan trọng thì đã có liên lạc vô tuyến cầm tay để mời tư lệnh cảnh sát đến dự kiến.

Ðại tá Hoàng Hữu Lộc, Đại Tá Ðinh Viết Thy là cặp bài trùng trong môi trường quyền lực chánh trị của Trung Tướng Phan Anh Thái ở ghế thủ tướng. Trong môi trường chống cộng sản với thế nhập nhà nhập nhằng giữa ta và địch ở hậu phương, cảnh sát là một lực lượng tối cần thiết. Và nhân vật quyền lực nào biết khai thác tối đa ngành cảnh sát cho quốc gia đại sự và kể cả cho chánh trị cá nhân thì sẽ cầm chắc phương tiện trong tay để dành thắng lợi. Cho nên khi tướng Thái đưa Đại Tá Lộc lên làm trưởng ngành tình báo quốc gia thì ông nầy khẩn khoản đề nghị Đại Tá Thy vào chức vụ tư lệnh cảnh sát quốc gia.

Theo nguyên tắc thì lãnh vực hoạt động của phủ đặc ủy Trung Ương Tình Báo là quốc ngoại. Nhưng trong hoàn cảnh đặc biệt của Việt Nam Cộng Hòa thì nhiệm vụ của cơ quan nầy bị bóp méo đi nhiều từ thời chế độ độc tài gia đình trị của tổng thống Ngô Ðình Diệm. Sang thời chế độ quân nhân, mức độ lệch lạc kia lại trầm trọng hơn. Cho nên dưới chế độ nầy, với tư cách quyền lực thứ hai sau Thủ Tướng, Trung Ương Tình Báo là bộ óc còn Cảnh Sát Quốc Gia là hai tay của ngành hành pháp trong cuộc chiến đấu chống lại đối phương, về phương diện ý thức hệ cũng như ở khía cạnh chánh trị. Do đó, hai Đại Tá Lộc và Thy nắm giữ hai địa vị quyết định không kém phần quan trọng trong thế lãnh đạo của Trung Tướng Thủ Tướng.

Nhìn thấy Đại Tá Thy đang đi lại trên tầng lầu dành cho quan sát viên, ông Chủ Tịch Chỉnh cảm thấy như chừng bị bắt gặp quả tang trong khi thầm lén làm một hành động nào đó. Ông vội vàng chỉnh lại thế ngồi và nắm lấy cán búa cây toan ra hiệu bế mạc phiên họp, nhưng sực nhớ lại nên tay ông đổi sang cái chuông. Ông rung chuông để yêu cầu các đồng viện của ông giữ trật tự nghị trường. Ông nghiêng mình sang ông đệ nhứt phó Chủ Tịch, khẽ hỏi xem cuộc thảo luận đã đi đến đâu. Ông phó Chủ Tịch nhắc lại cho ông rõ tình hình đối đáp giữa hai phe thân và chống chánh quyền. Ông Chủ Tịch khẽ liếc lên lầu cao về hướng Đại Tá Tư Lệnh Cảnh Sát một lần nữa và nhận ra dấu hiệu tay của ông nầy. Ông Chủ Tịch nắm ngay cái búa cây đập mạnh xuống bàn ba cái và tuyên bố phiên họp bế mạc, không cần biết giòng phát biểu ở diễn đàn đang đi đến đâu.

Tiếng la ó vang dậy khắp hội trường để phản đối lệnh bế mạc vì vấn đề chánh đảng bị đàn áp chưa kết thúc. Nhưng, ông Chủ Tịch không buồn chú ý đến dư luận phản đối từ dưới kia, vì ông đã thi hành một mệnh lệnh từ trên kia. Ông cảm thấy nhẹ người và yên tâm, đứng lên rời khỏi bàn chủ tọa. Nghĩ đến bà vợ đang chờ ở nhà, ông mĩm cười đắc ý không vì nhiệm vụ hoàn tất mà vì những giây phút âu yếm sắp tới.

*  *  *

Ông chánh văn phòng phủ Thủ Tướng đang bù đầu gia những chồng hồ sơ vây quanh, trong những bìa cứng mang đủ các màu đỏ, xanh, vàng. Bốn cái điện thoại màu trắng, đen, xanh, hồng trên chiếc bàn con sau lưng ông thi nhau reo làm ông càng rối thêm. Ông đang nói chuyện trên điện thoại quân sự màu đen thì chuông điện thoại màu xanh lá cây, trực tiếp với tòa Đại Sứ Mỹ, lại reo lên một cách giục giã. Ông cấp tốc ngắt ngang liên lạc trên đường dây quân sự để trả lời đường giây ưu tiên với tòa Đại Sứ. Cô thư ký của ông Đại Sứ Carlos Ball cho biết là ông Đại Sứ xin gặp Thủ Tướng về một vấn đề khẩn cấp. Ông chánh văn phòng ngõ ý rất tiếc là mấy hôm nay Thủ Tướng không được khỏe trong người nên không có đến văn phòng. Một cách thoái thác che đậy sự thực quen thuộc của những viên chức cận kề người lãnh đạo, cho qua chuyện.

Nhưng, vấn đề không đơn giản vì văn phòng Đại Sứ Carlos Ball lại gọi đến tư dinh Trung Tướng Thái yêu cầu cho ông Đại Sứ điện đàm trực tiếp với Thủ Tướng. Ðược ông chánh văn phòng báo trước nên đại úy sĩ quan tùy viên cũng trả lời cho văn phòng ông Đại Sứ với cùng một luận điệu. Nhưng, theo cô thư ký của tòa Đại Sứ thì ông Đại Sứ nhứt quyết phải gặp cho kỳ được Trung Tướng Thủ Tướng. Sĩ quan tùy viên bắt đầu bối rối vì suốt đêm qua tướng Thái đã thức trắng để rút xì, mới vào phòng ngủ khoảng một tiếng đồng hồ nên sĩ quan tùy viên không dám đánh thức, vì ông thừa biết cung cách bực mình của tướng Thái khi bị phá giấc ngủ, mà hậu quả đương nhiên là ông phải gánh chịu nặng nề nhứt. Sĩ quan tùy viên đang gãi đầu gãi tai giải thích với cô thư ký thì qua hệ thống liên thoại nội thất, tướng Thái nghe được và bấm nút hỏi:

- Chuyện gì đó?

- Dạ thưa Trung Tướng, ông Đại Sứ Mỹ muốn trực tiếp với Trung Tướng ở điện thoại số 1.

- Chào ông. Có gì mà gấp vậy ông Đại Sứ?

- Ðược biết ông ốm, tôi điện thoại hỏi thăm và chúc ông sớm bình phục.

- Ốm gì đâu?

- Vậy mà văn phòng ông ...

- Ồ! Nghĩa là tôi hơi mệt thế thôi. Tình hình chánh trị lúc nầy, như ông biết đó, dễ làm cho người ta đau đầu lắm.

- Như thế thì tôi cần gặp Thủ Tướng vì có chuyện khẩn cấp.

- Ô kê! Ba mươi phút nữa tôi sẽ có mặt ở văn phòng.

Trực thăng vừa đáp xuống sân của phủ Thủ Tướng thì ngoài cổng sắt đại lộ Thống Nhứt xe của ông Đại Sứ Ball cũng vừa đến. Trung Tướng Thủ Tướng vừa bước vào phòng làm việc vừa nhìn dung nhan của mình qua bức tường gương của hành lang. Ông sửa lại mái tóc bị sức thổi còn lại của cánh quạt trực thăng làm hư. Nét mặt thiếu ngủ hôm nay của ông không được linh hoạt như những ngày trước làm cho giáng điệu của một con người mất sức vì chánh trị của ông gần đúng với thực tế. Tướng Thái bấm chuông gọi sĩ quan tùy viên ra lệnh là hôm nay không có chụp ảnh gì cả. Thông thường, mọi sinh hoạt quan trọng của Thủ Tướng đều được chụp ảnh để, hoặc phổ biến cho các phương tiện truyền thông công cũng như tư, hoặc để vào hồ sơ lưu trữ. Tướng Thái rất quan tâm đến hình ảnh lãnh tụ của ông, nhứt là trong mùa tranh cử hiện tại.

Thi hành chỉ thị đặc biệt của Trung Tướng Thủ Tướng, ông giám đốc nghi lễ đưa ông Đại Sứ vào tận phòng làm việc chớ không phải ở phòng khách để chứng tỏ là một cuộc đàm đạo thân mật chớ không phải là một cuộc tiếp kiến xã giao. Ông Đại Sứ siết chặt tay Thủ Tướng và to tiếng cười qua lời chào hỏi:

- Tình hình chánh trị và quân sự mấy lúc gần đây làm cho dóc dáng của Thủ Tướng ọp ẹp đi.

Ðược lời, như cởi tấm lòng, tướng Thái mừng rỡ đáp ngay:

- Ðúng vậy, đúng vậy!

Nhưng, Đại Sứ Carlos Ball đến diện kiến Thủ Tướng đâu phải là để trao đổi những câu chuyện bá láp bông đùa nên ông chuyển sang phần chủ yếu:

- Hôm nay tôi đến gặp Thủ Tướng về vấn đề đảng Quốc Tiến bị quấy rầy ở nhiều nơi, nếu không muốn nói là ở khắp mọi nơi, trên toàn cõi Việt Nam. Hoa Thịnh Ðốn có điện cho chúng tôi than phiền về những chuyện đã xảy ra. Một vài nghị sĩ đối lập đã than phiền với tòa Bạch Ốc về cách xử sự của chánh phủ Sài Gòn đối với chánh đảng. Tôi thành thật khuyến cáo Thủ Tướng nên cho xem lại vấn đề trước khi sự việc trở nên trầm trọng, có ảnh hưởng không tốt cho nền bang giao của hai nước chúng ta. Nhứt là khi mà Thủ Tướng đã quyết định sẽ ra tranh cử với các liên danh dân sự trong kỳ bầu cử tổng thống mùa thu nầy.

- Nhưng, như ông Đại Sứ cũng thấy đó, tôi có làm gì gọi là đàn áp chánh đảng đâu? Những gì đã xảy ra chỉ là những vụ rắc rối tầm thường xuất phát từ những hành động lệch lạc cá nhân chớ đâu phải có tánh cách hệ thống đâu. Tất cả đều ngoài ý muốn của chúng tôi. Tuy nhiên, tôi cũng sẽ chỉ thị cho Đại Tá tư lệnh cảnh sát đích thân điều tra. Nhứt định ông Đại Sứ sẽ là người đầu tiên được biết kết quả sớm nhứt.

- Thẳng thắn mà nói, hệ thống tin tức của tòa Đại Sứ cùng với hệ thống quân báo của MACV[1] đồng thanh xác nhận với tôi những sự kiện đó rồi. Giữa chúng ta, tôi nói thật với Thủ Tướng là với tình hình hiện nay, chúng tôi - Hoa Thịnh Ðốn, tòa Đại Sứ và cả bản thân tôi nữa - thấy Thủ Tướng là một trong những con người thích ứng với hoàn cảnh nhiều nhứt. Dĩ nhiên là với điều kiện Thủ Tướng phải đảm nhận vai trò một nhà lãnh đạo có tính dân chủ một cách hoàn hảo. Với tư cách một người trọng tuổi hơn Thủ Tướng lại có nhiều kinh nghiệm về tự do dân chủ, tôi thấy có bổn phận hướng dẫn Thủ Tướng trong sinh hoạt chánh trị, vì lợi ích của hai đất nước chúng ta, cũng như vì lợi ích cá nhân. Thủ tướng chắc cũng đã cảm thấy rằng trong bang giao giữa Thủ Tướng và tôi, ở chỗ riêng tư, tôi đã bỏ đi lớp áo người đại diện Mỹ tại Sài Gòn.

Ðược ông Đại Sứ Carlos Ball úp mở nói lên sự ủng hộ thân tình như thế, một tiết lộ mà ông Đại Sứ vừa bật mí lần đầu tiên, Trung Tướng Thủ Tướng cảm thấy phấn khởi vô cùng. Tướng Thái quên đi chuyện ông hứa với Đại Sứ Mỹ sẽ cho điều tra về những cuộc đàn áp chánh trị và bốc ngay điện thoại chỉ thị Đại Tá tư lệnh cảnh sát phải cho ngưng ngay những hành động có tánh cách hù dọa chánh đảng trong mùa bầu cử.

Ðể làm đẹp lòng ông Đại Sứ, tướng Thái giải thích lại cho ông nầy biết là ông vừa chỉ thị ra sao cho Đại Tá Thy. Ông Carlos Ball tỏ vẻ hài lòng với phản ứng nhanh chóng đó của tướng Thái. Nắm lấy cơ hội, ông lái câu chuyện sang vấn đề bầu cử:

- Ông Đại Sứ có thấy rằng phần thắng của tôi là khá lớn lao trong cuộc tuyển cử mùa thu nầy không? Dân chúng miền Nam nầy rất mến tôi qua nhãn hiệu "Chánh phủ của người cùng khổ" mà tôi đã chọn và qua các chương trình hữu sản hóa người nghèo mà tôi thường chủ trương. Ði đâu tôi cũng được dân chúng hoan hô ầm ĩ, nét mặt họ hân hoan tươi cười khi họ cầm cây cờ quốc gia bé nhỏ phe phẩy để chào đón tôi.

- Dĩ nhiên, Thủ Tướng thì phải thắng trong cuộc bầu cử tới rồi. Ở Á châu nầy, tôi chưa khi nào thấy người cầm quyền thất cử bao giờ! Nhứt là một người cầm quyền như Thủ Tướng, vừa được chúng tôi hỗ trợ lại chịu khó nghe những gì chúng tôi khuyến cáo, vừa có một bộ máy hành chánh ngoan ngoãn, một hệ thống cảnh sát và mật vụ tuyệt đối trung thành. Tuy nhiên, Thủ Tướng cũng nên thận trọng. Ðường lối chủ đạo của Hoa Thịnh Ðốn mà tôi dự đoán là sẽ tìm một thỏa hiệp nào đó để giải quyết cuộc chiến triền miên tại Việt Nam nầy mà không làm mất thể diện các phe lâm chiến và tiết kiệm được xương máu đôi bên. Như vậy, chánh sách chiến thắng quân sự, trước kia do phe diều hâu chủ trương, được Thủ Tướng quyết tâm theo đuổi sẽ không còn thích hợp nữa. Do đó, Hoa Thịnh Ðốn sẽ không có chút đắn đo nào khi phải thay ngựa giữa giòng. Hơn nữa, với cuộc bầu cử ở Mỹ sắp tới, chưa chắc gì đảng Dân Chủ sẽ còn là chủ nhân ông của tòa Bạch Ốc. Nếu như những dự đoán của tôi đúng thì một chánh quyền dân sự tại Sài Gòn nầy sẽ là điều mà Hoa Thịnh Ðốn mong muốn đó.

Tướng Thái cảm thấy buồn buồn, nhưng ông cũng trình bày những lý lẽ của riêng ông:

- Người Mỹ các ông thì lúc nào cũng đòi chánh phủ dân sự. Ở đây đã lâu hẳn ông cũng thấy những người lãnh đạo dân sự của chúng tôi đã làm được gì cho đất nước nầy. Mỗi quốc gia có hoàn cảnh cá biệt của nó thì cũng phải có những giải pháp tương ứng chớ.

- Là người có nhiều kinh nghiệm về Á Châu, đặc biệt là về những quốc gia vừa ra khỏi vòng tay của chế độ thuộc địa, tôi rất đồng ý với Thủ Tướng. Nhưng, tiếc thay đâu phải một mình tôi mà làm thay đổi được quan niệm của Hoa Thịnh Ðốn, một quan niệm có cội rễ lâu đời trong truyền thống chánh trị của dân tộc Hiệp Chúng Quốc chúng tôi. Tuy nhiên, Thủ Tướng cũng không nên bi thảm hóa vấn đề khi tôi còn ở nhiệm sở nầy.

Câu chuyện chuyển sang một số vấn đề kinh tế trước khi ông Đại Sứ cáo từ ra về. Ông không quên trao lại cho Thủ Tướng bản "Talking Paper", ghi ngắn gọn các điểm chánh của cuộc nói chuyện vừa qua. Ðó là thói quen của Đại Sứ Carlos Ball trong cung cách làm việc của ông với những nhà lãnh đạo trẻ tuổi như tướng Thái. Bản văn đó là chứng tích để về sau các người đối thoại của ông không thể chối cải rằng ông không có bàn với họ và để cầm chắc là nhà lãnh đạo Việt Nam hiểu được nội dung của buổi đàm đạo.

Là một người ngoài bảy mươi, xuất thân từ một trong những gia đình bề thế của nước Mỹ, đã qua nhiều bước thăng trầm trên chánh truờng Hoa Kỳ và thuộc loại nhân vật ngoại giao tầm cỡ, Đại Sứ Carlos Ball nhận nhiệm sở Sài Gòn lần nầy là lần thứ hai. Lần đầu tiên ông đến Việt Nam trùng hợp với cuộc đảo chánh lật đổ tổng thống Ngô Ðình Diệm. Lần nầy ông trở lại Sài Gòn vào lúc các tướng lãnh lấy lại quyền hành chánh trị từ tay các chánh khách dân sự. Suy diễn theo sự kiện, dư luận Sài Gòn cho rằng Carlos Ball tiêu biểu cho khuynh hướng diều hâu của chánh phủ Mỹ, một khuynh hướng phù hợp với chủ trương "Bắc Tiến" của tướng Thái. Dư luận đó càng được củng cố thêm khi người ta chú ý đến quan hệ thân thiết, gần như cha với con giữa ông Đại Sứ ngoại thất tuần và một ông đứng đầu ngành hành pháp quốc gia, xấp xỉ một nửa tuổi ông Đại Sứ.

Sau khi ông Đại Sứ ra về, tướng Thái đứng sau cửa kính phòng làm việc nhìn mông lung xuống sân cỏ của phủ Thủ Tướng mà cảm thấy lo âu cho phận mình trong quãng đường chánh trị sắp tới. Suy nghĩ của ông trầm hẳn xuống vì tràn trề phiền muộn. Sự yên lặng gần như tuyệt đối của môi trường, ngoại trừ tiếng thì thầm của chiếc máy điều hòa không khí, làm ông thêm phần bực bội. Ông muốn có một tiếng động, bất cứ tiếng động gì làm tan biến sự tĩnh mịch khó chịu đó. Ông muốn có một người đối thoại, bất cứ là ai để cho thời gian đỡ trống rỗng đối với ông.

Nhưng, đôi khi những gì một ông Thủ Tướng muốn đâu phải dễ thực hiện. Ông định mở máy nghe nhạc thì Đại Tá Ðinh Viết Thy, Tư Lệnh Cảnh Sát Quốc Gia, đẩy mạnh cửa bước vào một cách đột ngột. Tướng Thái giựt mình, vì thường thường ai vào phòng làm việc của Thủ Tướng cũng phải qua báo trình của sĩ quan tùy viên. Trung Tướng Thủ Tướng có vẻ không bằng lòng với thái độ của Đại Tá Thy dù hai người rất thân thiết nhau. Hai người là bạn học ngày xưa ở Chu Văn An ngoài Hà Nội, bạn cùng khóa quân trường Nam Ðịnh trong đợt động viên năm 1951, bạn cùng binh chủng và bạn trong mọi cuộc giải trí của người lính chiến gió mây. Ðại tá Thy bất chấp hình thức và cũng không quan tâm đến nổi bất bình của tướng Thái đi thẳng vào vấn đề:

- Ông làm thế hỏng cha nó hết! Ông cứ nghe mấy thằng Mỹ, bất chấp những thực tế của đất nước nầy!

- Không nghe nó thì nghe ai bây giờ? Nghe "toi" chắc? Nghe "toi" nên bê bối tùm lum hết! Mấy thằng Quốc Tiến nó la trời như bộng đó, nghe chưa? Hoa Thịnh Ðốn cũng náo động vì những đòn phép mà "toi" giáng lên đầu bọn chánh đảng rồi đó.

- Không khiền tụi nó từ bây giờ thì dễ dầu gì ông thắng được chúng nó một cách vẻ vang. Ở địa vị ông mà thắng một cách gọi là thì còn gì là uy tín và thế lực chớ? Ông chắc cũng biết là bọn Quốc Tiến rất được lòng dân chúng miền Nam nầy đến mức nào. Nếu thằng Trần Việt mà được đảng nó đề cử ra tranh với ông thì mệt chớ chẳng phải chơi đâu. Ông cứ tin mấy thằng Mỹ mà có ngày hỏng giò đấy!

- "Toi" thì lúc nào cũng cứ bướng. Nhưng làm gì thì làm, cũng phải kín đáo một chút chớ. "Toi" khinh thường quá đâu có được. "Toi" đừng tưởng hệ thống tin tức của bọn Mỹ chúng nó không phát giác được những chuyện gớm ghiếc của bọn đàn em "toi".

Ðại tá Thy nổi giận, bỏ đi đóng ập cánh cửa phòng. Tướng Thái lắc đầu thở ra. Với Đại Tá Thy, ông thường gặp những cuộc đối thoại gay go như thế. Nhưng, không vì vậy mà sự hợp tác và ủng hộ của tư lệnh cảnh sát quốc gia có điều gì để phải thắc mắc. Tướng Thái rất thấu hiểu tánh tình của Đại Tá Thy nên rất yên tâm là rồi đây mọi việc sẽ êm đẹp theo ý ông lẫn theo ý Đại Tá Thy.

Phòng họp của trụ sở đảng Quốc Tiến đầy ắp người và ồn ào tiếng nói trong đám mây mù của khói thuốc. Sau một tháng đo lường và lượng định uy tín và khả năng thắng cử của một vài nhân vật nổi nhứt của đảng, hôm nay trên năm mươi đảng viên cấp lãnh đạo địa phương và trung ương đang tụ họp lại để dứt khoát về nhân sự đứng trong liên danh tranh cử. Phiên họp chưa chánh thức bắt đầu, nhưng từng nhóm nhỏ đảng viên đã thì thầm bàn tán đến danh tánh của hai nhân vật trong đảng. Suốt một tháng qua, từ sau ngày đại hội, những đảng viên chỉ đạo đã cảm thấy yêu cầu của những người muốn ra tranh cử dưới màu cờ của Quốc Tiến rồi. Nhưng bây giờ, trong phiên họp hôm nay, họ sẽ có cơ hội để đối chiếu phán xét của cá nhân với thẩm định của tập thể, để cho liên danh của đảng chiếm được ưu thế trong cuộc tranh cử quyết định sắp tới.

Phiên họp càng về trưa càng thêm phần gay cấn vì dù rằng chuyện đất nước là của mọi người nhưng những chức vụ đặc quyền đặc lợi lúc nào cũng có những người muốn cho riêng mình hay ít ra cũng cho phe nhóm mình. Trên năm mươi bộ óc lãnh đạo của Quốc Tiến đã mất hết một buổi sáng và quá ngọ rồi mà cũng không dứt khoát được ai sẽ là người xứng đáng, đầy đủ thực lực và tư cách để đại diện cho đảng để thắng trong cuộc bầu cử mùa thu. Ðiểm khó khăn không phải là vì đảng thiếu nhân tài nhưng chỉ vì đảng có những bao nhiêu người muốn đứng vào vị trí then chốt của liên danh, muốn làm tổng thống! Ai cũng muốn mình đóng một vai trò chánh để lãnh đạo quốc gia trong tương lai, không ai muốn ra tranh cử phó tổng thống, một chức vụ được quy định trong hiến pháp như một yếu nhân làm cảnh, mà dân gian mỉa mai cho là một chức vụ "ngồi chơi, xơi nước".

Phiên họp sôi động rồi cũng phải tạm ngưng để những cán bộ cao cấp của đảng có dịp đả thông tư tưởng nhân bữa ăn trưa. Những lãnh tụ mong muốn chiếm một vai trò quan trọng trong tương lai là những kẻ bận rộn hơn ai hết trong bữa cơm trưa đó. Nhiều đảng viên được kẻ nầy người nọ mời đi ăn riêng lẻ, với mục đích tìm sự thông cảm và thỏa hiệp. Tại các nhà hàng lớn trong khu sinh hoạt chánh của thủ đô Sài Gòn trưa hôm đó dường như chỉ có hoạt động của các cấp chỉ đạo Quốc Tiến muốn mưu tìm một sự ủng hộ nào đó của những chánh hữu phe mình.

Phiên họp buổi chiều càng trở nên nặng nề với bầu không khí oi bức của Sài Gòn và những tâm tư nặng trĩu nửa lý nửa tình của các đại biểu Quốc Tiến. Cuộc thảo luận càng kéo dài về lúc chiều tối thì người ta bắt đầu thấy ló dạng hai khuynh hướng tuyển chọn nhân sự. Một khuynh hướng có cảm tình với ông Chủ Tịch Đảng, Nguyễn Vĩnh Nguyên. Một xu thế khác lại ngả theo Tổng Bí Thơ Trần Việt. Những người muốn đưa ông Nguyên ra tranh cử chức vụ tổng thống thấy rằng với tuổi tác, với tính tình trầm lặng và chững chạc, cũng như với những thành tích dù là vừa phải của ông, cử tri sẽ dễ dàng dồn phiếu cho ông. Trái lại những đảng viên ủng hộ Trần Việt thì cho rằng chỉ có ông Tổng Bí Thơ, ở cương vị tổng thống, mới đem lại thắng lợi cho liên danh vì ông nầy đã có một thành tích sáng chói ở nghị trường, một công trình đáng kể trong đảng, và nhiều thành quả đấu tranh chánh trị khác mà dư luận trong nước lẫn nước ngoài đã nhiều lần nói đến. Từ trước đến nay, danh tiếng và uy tín của Quốc Tiến sở dĩ có được là nhờ tài điều khiển khéo khôn của Trần Việt.

Một bên là uy tín tình cảm, tôn trọng tuổi tác. Một đàng là giá trị của hành động đã làm cho các đại biểu khó phát biểu ý kiến của mình nên phiên họp cứ dài dòng, lê thê, những lời rào trước đón sau, giải thích lanh quanh. Càng về chiều cuộc thảo luận càng lâm vào bế tắc vì không một khuynh hướng nào muốn đi đến kết luận, do chỗ không bên nào muốn nhượng bộ. Thông thường, trước khó khăn người ta dễ đoàn kết nhưng đây lại là một khó khăn mà đối tượng lại là một quyền lợi tối thượng của đất nước, của đảng và nhứt là của phe phái trong một đảng!

Qua bữa ăn tối qua loa, phiên họp được quyết định kéo dài trong đêm và hai nhân vật chánh là Chủ Tịch Nguyễn Vĩnh Nguyên và Tổng Bí Thơ Trần Việt được yêu cầu vắng mặt để cho cuộc thảo luận có tánh cách khách quan, được phần triệt để và ráo riết. Ðại biểu hai bên tự do bộc bạch quan điểm cá nhân liên quan đến đối tượng của mình để chứng minh rằng người được tiến cử đáp ứng hoàn toàn các tiêu chuẩn cần và đủ để thắng cử. Cuộc thảo luận trong bối cảnh của cuộc bầu cử sắp tới, về chân giá trị của hai nhân vật được yêu cầu vắng mặt, càng về khuya càng thêm phần gay cấn và sôi nổi. Những khía cạnh tốt cũng như xấu của hai người được yêu cầu vắng mặt kia đều được mổ xẻ tường tận và những điểm ưu và khuyết của họ cũng được nêu lên một cách thẳng thắng và trung thực để đối chiếu với những ứng cử viên khác như các liên danh của Trung Tướng Thủ Tướng Phan Anh Thái, của đảng Hưng Việt, của lực lượng Ðại Ðoàn Kết, v.v...

Ðêm càng về khuya, cuộc thảo luận càng đi vào chỗ bế tắc vì cả hai người vắng mặt đều có một số người ủng hộ gần như ngang nhau. Phiên họp muốn dứt khoát bằng một cuộc bỏ phiếu kín. Thế nhưng, phe nào cũng sợ rằng kết quả sẽ bất lợi cho phe mình vì có quá nhiều khả năng bất trắc. Hơn nữa, một vấn đề quan trọng như vậy mà lại dựa vào một trò chẵn lẻ hay sao, cho nên phương thức nầy không được thông qua. Rốt cuộc, một lần nữa những đại biểu đành để cho thời gian giải quyết vấn đề khó khăn cho đảng.

Chẳng dứt khoát mà cũng chẳng ra ngô khoai gì hết, phiên họp như vậy thay vì thúc đẩy ông Chủ Tịch và ông Tổng Bí Thơ tìm một thỏa hiệp thân hữu nào đó thật êm đẹp để làm nhẹ phần trách nhiệm cho các chánh hữu thì trái lại đã thổi phồng hơn nữa quả bóng tự ái của hai người. Qua lời tường thuật của các đại biểu phe mình, cả hai ông đều cho rằng uy tín và thế lực của mình rất cao trong lòng các chánh hữu và, rồi đây, với thời gian từ nay cho đến ngày chánh thức ghi danh họ sẽ tìm cách lấn lướt chánh hữu đối địch để chiếm vị trí mong muốn. Sau phiên họp nầy, cấp chỉ đạo của Quốc Tiến đã bắt đầu chia thành lưỡng cực, một theo phe ông Chủ Tịch Nguyên và một theo phái ông Tổng Bí Thơ Trần Việt. Một cuộc tranh đua trong nội bộ lại bắt đầu!

Ðể gọi là tiễn đưa các đại biểu trở về đơn vị, Tổng Bí Thơ Trần Việt mời những chánh hữu Chủ Tịch ban chấp hành tỉnh và thành bộ dự một bữa cơm thân mật tại một tửu lầu người Hoa danh tiếng của Sài Gòn. Thiệp mời mang tính chất cá nhân, chứ không như những lần trước kia khi ông nhân danh đảng Quốc Tiến. Một vài đại biểu thân Chủ Tịch Nguyên và đích thân ông Nguyên cũng không đến dự vì cảm thấy có một ý định gì đó không lành mạnh. Nhận thức được ý nghĩa của những sự vắng mặt có tính toán đó, một số đảng viên cảm thấy phiền lòng vì lo ngại cho tương lai của đảng. Riêng ông Trần Việt thì nhận thấy rằng cuộc tranh chấp giữa ông Chủ Tịch và cá nhân ông đã bắt đầu bùng nổ. Tuy nhiên, ông vẫn cố gắng che đậy sự tranh chấp đó, ít ra trên phương diện công khai. Ông tiếp tục chào mừng các chánh hữu đến dự tiệc và chuyện trò với mọi người một cách bình thường.

Tiệc tan, Trần Việt mời riêng một số chánh hữu thân thích của ông về nhà để tiếp tục thảo luận về việc ông đứng đầu liên danh tranh cử. Trong giai đoạn nầy, tiến trình tranh cử của ông bắt đầu tập trung vào chuyện chạy đua với ông Nguyên để lấy lòng tin của các đại biểu Quốc Tiến nhiều hơn là chuyện chạy đua với những liên danh khác. Ông Tổng Bí Thơ cảm thấy nóng lòng vì thời gian không còn bao nhiêu nữa mà quyết định của đảng chưa dứt khoát được thì công cuộc chuẩn bị của Quốc Tiến sẽ thua kém so với các liên danh khác. Trần Việt nghĩ rằng nếu quân đội đưa Đại Tướng quốc trưởng Trần Sa Châu đứng đầu liên danh thì việc chuẩn bị ít gay go hơn. Nhưng, ông không tin rằng sẽ có chuyện đó khi mà Thủ Tướng Thái lúc nào cũng hung hăng và thường lấn lướt Đại Tướng Quốc Trưởng về mọi mặt một cách có chủ đích.

*  *  *

Năm 1963, khi cơn thịnh nộ của quần chúng, bắt nguồn từ một biến cố tôn giáo ở Huế, đã căng phồng tối đa quả bóng chánh trị thì một nhóm tướng lãnh, với sự thỏa thuận nửa úp nửa mở của Mỹ, đã chớp ngay thời cơ để đập nhẹ vào quả bóng đó cho nó nổ tung và nổ cả một chế độ không còn được nhân dân quý chuộng nữa. Việc đứng lên của quân đội sẽ khó thành công nếu không có một vị tướng đàn anh, được các tướng lãnh khác kính nể và quý trọng, cầm đầu. Tướng lãnh Sài Gòn có cái can đảm dám làm nhưng thiếu phần uy tín và dẫn lực có khả năng quy tụ được các tướng lãnh khác cùng hành động. Nhóm tướng lãnh chủ trương nghĩ ngay đến "người anh cả quân đội", Đại Tướng Trần Sa Châu, một sĩ quan cấp tướng xuất thân từ thiếu sinh quân thời Pháp, rất hiền từ, được lòng của cả quân lực Việt Nam Cộng Hòa lẫn tổng thống Ngô Ðình Diệm. Đại Tướng Châu đã qua hết mọi cấp bực của quân đội từ thời thuộc địa cho đến lúc bấy giờ nên ông rất am hiểu quân đội để có thể thu hút được cảm tình của toàn thể. Nhờ vậy mà tướng Châu đã đương nhiên có một thế đứng trong Hội Ðồng Quân Nhơn khi tổng thống Ngô Ðình Diệm bị lật đổ, lại là một vị trí ưu tiên, không ai dèm pha và tranh chấp.

Nhưng, chính cái tánh tình quá hiền và thật thà của Đại Tướng đã dung dưỡng những hành động thao túng của tướng lãnh đàn em, mà người chủ động nhứt là tướng Thái. Khi cuộc chánh biến đã được thu xếp xong thì người ta bắt đầu sắp đặt ngôi thứ cho những "tướng lãnh làm cách mạng". Sau mấy ngày thảo luận căng thẳng và sôi nổi tại bộ Tổng Tham Mưu, và qua mấy vòng đầu phiếu có tính thông cảm và sắp xếp, Hội Ðồng Quân Nhơn đề cử tướng Châu lên ghế quốc trưởng, một nhân vật đại diện có tính cách tượng trưng cho đất nước. Nhưng, như vậy đâu đã yên bề.

Thế là tình hình đất nước đua nhau lên bổng xuống trầm qua những cơn sốt chánh trị liên tu bất tận, hết chỉnh lý đến biểu dương lực lượng. Người ta thay đổi hình thức chánh trị của Việt Nam Cộng Hòa liền tay, quanh đi quẩn lại các chánh phủ dân sự và hành pháp nhà binh luân phiên nhau múa may quay cuồng. Trong tiến trình thay ngôi đổi chủ đó, tướng Thái, một sĩ quan cấp tướng mới ra ràng, nhưng có máy bay trong tay nên đã đương nhiên nắm được ưu thế không gian và do đó có được lợi thế chánh trị.

Hậu phương bị chánh trị quậy phá, tiền tuyến bị bỏ quên nên cộng quân đã thắng thế. Như một nước cờ cuối cùng, các tướng lãnh họp bàn không tin tưởng ở giải pháp dân sự nữa, mặc dù đi ngược lại ý muốn của Hoa Kỳ, nhứt quyết chọn một hành pháp ka-ki đưa tướng Thái vào chức vụ Thủ Tướng, một địa vị nắm trọn quyền hành pháp. Một sự bổ nhiệm gần như đương nhiên có thể thấy trước, dựa vào bản chất và hành động của hai tướng lãnh nầy. Với bản chất hiền hòa và với tuổi cao của ông, tướng Châu thấy yên phận dù những tướng lãnh cảm tình viên của ông không mấy hài lòng. Vì như vậy tướng Thái, một nhân vật đầy âm mưu và thủ đoạn lại có một sinh hoạt nhiều màu sắc, sẽ tóm thâu chánh trường, về lâu về dài tướng Châu sẽ chẳng còn là gì hết.

Sau mấy năm cầm quyền đầy mâu thuẩn của chánh phủ quân nhân, bầu không khí chánh trị của Sài Gòn tuy đỡ ngột ngạt hơn dưới thời cộng hòa của tổng thống Ngô Ðình Diệm, nhưng cũng không vì vậy mà sáng sủa hơn. Dù sao người dân cũng thấy dễ thở hơn, nhờ có sự theo dõi chi ly của tòa Đại Sứ Hoa Kỳ, một sự chăm sóc mà trước kia tổng thống Ngô Ðình Diệm không chấp nhận một cách dễ dãi vì chủ quyền quốc gia, vì tự ái chánh trị, cũng như vì niềm kiêu hãnh cá nhân của giai cấp quan lại. Trái lại, với kinh nghiệm chánh trị chưa vững, vả lại đã đảo chánh thành công nhờ sự giúp đỡ ngầm của Đại Sứ Carlos Ball, các tướng lãnh cầm quyền đã chăm chỉ nghe theo những khuyến cáo của ông Đại Sứ vì họ không muốn sớm giã từ chánh trường bằng cung cách của tổng thống Ngô Ðình Diệm và bào đệ Ngô Đình Nhu của ông.

*  *  *

Bởi những lẽ đó chánh quyền quân nhân mới tồn tại được qua những thăng trầm chánh trị của Sài Gòn sau ngày đảo chánh, và cũng bởi những lẽ đó mà dân biểu Trần Việt mới ngại tư thế tranh cử của Trung Tướng Thủ Tướng. Trần Việt tin tưởng rằng qua một cuộc tuyển cử ngay tình và với uy tín của Quốc Tiến cùng với cảm tình mà dân chúng dành cho cá nhân ông thì ông sẽ thắng cử không mấy khó khăn. Điều mà Trần Việt lo ngại là với tư cách của người đang nắm quyền lẫn thế thì Trung Tướng Thủ Tướng sẽ thao túng hệ thống bầu cử một cách dễ dàng để tạo nên những trở ngại đáng kể cho các liên danh khác.

Nhưng, tất cả những điều lo ngại đó hiện giờ không quan trọng đối với Trần Việt bằng làm sao mưu tìm được sự đề bạt của đa số đại biểu Quốc Tiến. Chính mối quan tâm đó đã thúc đẩy ông phải tổ chức dạ tiệc gây cảm tình hôm nay. Trong phiên họp sau bữa ăn, các chánh hữu thân cận với Trần Việt đã bàn bạc và đưa ra một số biện pháp cần thực hiện để thắng ông Chủ Tịch Nguyên trong tiến trình tranh ngôi thứ trong nội bộ đảng.

Ðêm đã quá khuya ngả về sáng, các chánh hữu của ông lần lượt ra về mà Trần Việt vẫn còn ngồi đó suy tư, đối diện với bóng đen của chính mình. Bao nhiêu là hình ảnh tương lai đang chi phối tâm tư rối loạn của ông. Hình ảnh của một chánh đảng đầy uy tín của Việt Nam Cộng Hòa, được hình thành qua bao nhiêu gian khổ và hy sinh, phải tan rả vì tranh chấp nội bộ! Hình ảnh của lãnh tụ một đất nước đang chiến tranh để triệt tiêu hiểm họa cộng sản ở thế tiền đồn cho thế giới tự do! Hình ảnh của một đảng viên bao nhiêu năm tranh đấu mà giờ đây vinh quang chỉ còn trong gan tấc! 

Ðêm đó, ông Chủ Tịch Đảng Quốc Tiến không cảm thấy mất mát và hối tiếc gì cả khi ông từ chối bữa ăn của Trần Việt để chấp nhận lời mời của ông trợ lý chuyên môn cạnh tòa Đại Sứ Hoa Kỳ ở Sài Gòn. Ðó là chức vụ ngụy trang của Michael Norton, một trong những nhân vật lãnh đạo cụm địa phương của Tình-Báo Trung-Ương (CIA) Hoa Kỳ. Chức vụ ngụy trang đó là một tấm bình phong cần thiết để cho Norton dễ giao dịch trong môi trường chánh trị đầy âm mưu của Sài Thành mà không sợ bị phát giác.

Norton nhận nhiệm sở Việt Nam nầy lối năm tháng nay, thay thế Ralph Miller, một chuyên viên tình báo có tiếng là thân thích với phe quân nhân cầm quyền. Theo giới chánh trị Sài Gòn suy diễn thì Norton đến Sài Gòn với một đặc vụ là chuẩn bị nền tảng cho một chánh quyền dân sự ở Việt Nam Cộng Hòa, cần thiết cho đường hướng chánh trị sắp đến của Hoa Kỳ. Phụ lực vào lập luận trên là khuynh hướng và đảng tịch của Norton, một con người nặng tính "bồ câu" của đảng Cộng Hòa Mỹ. Từ khi Norton nhậm chức đến nay, trong lập trường chánh trị của tòa Đại Sứ Mỹ đã có khá nhiều mâu thuẩn giữa ông Đại Sứ Carlos Ball và cụm CIA địa phương.

Ðại sứ Ball tự cho mình là người có công trong tiến trình loại trừ một lãnh đạo ương ngạnh thường hay tạo khó khăn cho đường hướng chánh trị và ngoại giao của Hoa Kỳ tại Ðông Nam Á khi họ phải đưa tài nguyên và nhân lực vào để viện trợ. Công lao của Ball đã được Hoa Thịnh Ðốn tưởng thưởng bằng cách gần như khoán trắng cho ông vấn đề Việt Nam từ khi chính biến thành công đến nay, miễn sao đạt được mục đích mà Tòa Bạch Ốc đã đề ra.

Khai sinh và nuôi dưỡng chế độ quân nhơn, từng bước một theo dõi chế độ nầy, Carlos Ball đã dành quá nhiều cảm tình cho chế độ đến đổi chính ông cũng gần như trở thành người của chế độ. Hoa Thịnh Ðốn đã nhận thấy điều đó. Nhưng, từ trước đến nay Hoa Kỳ chưa cần phải thay đổi chánh sách để giải quyết chiến tranh Việt Nam. Giờ đây, sau bao nhiêu áp lực của phe phản chiến trong giới chánh trị cũng như ngoài quần chúng và nhứt là vì nhu cầu bầu cử sắp đến ở Mỹ, tổng thống thuộc phe Dân Chủ cũng phải bắt đầu nghĩ đến một khuynh hướng mới để giải quyết cơn ác mộng của đảng Dân Chủ Mỹ là chiến tranh Việt Nam.

Qua mấy lần được triệu hồi để tham khảo, Đại Sứ Ball đều nhứt quyết bênh vực cho các tướng lãnh cầm quyền, những người mà Ball cho là "có một khả năng chánh trị lỗi lạc nhứt mà ông đã gặp trong quá trình làm Đại Sứ của ông từ trước đến nay". Thậm chí Ball còn đi đến lằn mức cuối cùng trong thái độ bênh vực tướng lãnh cầm quyền bằng cách đề nghị với Hoa Thịnh Ðốn cứ để cho tướng lãnh ra tranh cử với tư cách dân sự, một giải pháp mà Mỹ đã từng chấp nhận ở Ðại-Hàn. Hoa Thịnh Ðốn thì lại cho rằng như thế sẽ không gạt gẫm được ai lại còn trái với nguyên lý viện trợ của Hiệp Chúng Quốc. Mỹ không muốn thấy tái diễn những trường hợp một chế độ tự do dân chủ như Huê Kỳ lại đi hợp thức hóa những kẻ tiếm quyền bằng đảo chánh.

Trái với Đại Sứ Ball, Norton quan niệm rằng những tướng lãnh cầm quyền đã diễn xuất xong vai tuồng của họ trên sân khấu chánh trị Việt Nam Cộng Hòa. Trước khi rời Hoa Thịnh Ðốn để sang nhậm chức tại Sài Gòn, ông Norton đã dự nhiều phiên thuyết trình của cơ quan ông, của bộ Ngoại-Giao, của Ngũ Giác Ðài và đã hội kiến với ông Phụ Tá Ðặc Biệt của tổng thống Mỹ về vấn đề an ninh. Qua những nội dung thuyết trình và cuộc gặp gỡ đó, Norton ngầm hiểu rằng một chu kỳ mới sắp khởi sự cho chiến cuộc Việt Nam khi mà Mỹ đã thấy thấm mệt và dư luận nội bộ Mỹ đã chán ngấy về cuộc chiến tranh đó sau mấy mươi năm dấn thân. Bởi vậy cho nên khi đến Sài Gòn và sau khi thấu hiểu tình hình cụ thể tại chỗ, Norton tìm cách liên lạc với đảng Quốc Tiến và gián tiếp cho chánh đảng nầy hiểu rằng trong tương lai, Quốc Tiến sẽ được ông hỗ trợ trong chiều hướng đi tìm một giải pháp cho Việt Nam.

Với dáng dấp của một người Mỹ ngoài bốn mươi, mẫu người trí thức, trầm lặng và kín đáo qua một dung nhan dễ mến, lại biết nói tiếng Việt, Norton có nhiều thuận lợi trong việc tạo cảm tình với người đối thoại ngay trong lần gặp gỡ đầu tiên. Ông nói ít, nghe nhiều, nét mặt như ngây thơ nhưng rất kiên nhẫn và lúc nào cũng coi trọng người mà ông diện kiến. Người nói chuyện với ông sẽ sẵn sàng tiết lộ bất cứ điều gì ông muốn biết, vì thái độ quan tâm tới người đối thoại của Norton. Những người đã tiếp xúc với ông cho rằng Norton dường như có một ma lực nào đó nên thu hút cảm tình của người đối thoại thật dễ dàng. Từ đó sự tin cậy lẫn nhau nẩy nở rất nhanh chóng. Cho nên bất cứ ở nước nào ông được bổ nhiệm đến, Norton đều hoàn thành mỹ mãn mọi công tác mà Hoa Thịnh Ðốn giao phó. Nhờ vậy mà chưa đầy năm mươi tuổi đời ông đã ở một đẳng cấp ưu đãi trong hệ thống chuyên nghiệp của ông.

Khi được tin Norton đến Việt Nam, giới chánh trị Sài Gòn đã tiên đoán là một biến cố chánh trị nào đó sắp xảy ra. Ông nầy nổi tiếng là một chuyên viên tạo dựng lãnh tụ cho những quốc gia đang phát triển chịu ảnh hưởng của chi viện Hoa Kỳ. Ông đã hơn một lần thành công tại những quốc gia Nam-Mỹ và Ðông Nam Á trong việc tiếp tay với những nhóm chánh trị vùng lên lật đổ một chế độ đã an bài mà không được lòng nhân dân và dĩ nhiên là không hợp ý Hoa Kỳ. Ở Sài Gòn, những liên lạc của ông với tướng lãnh cầm quyền không nhiều lắm vì vấn đề nầy là lãnh vực dành riêng cho Đại Sứ Carlos Ball. Hơn nữa, nhiệm vụ của Norton không đòi hỏi những mối liên lạc đó và ông cũng chẳng đòi hỏi nhiều hơn chỉ vừa đủ để cho công tác tương lai của ông trôi chảy một cách êm xuôi.

Trong suốt bữa ăn, Chủ Tịch Nguyên rất ngạc nhiên mà thấy rằng mọi hành động và quyết định của Quốc Tiến, dù nhỏ nhặt và kém quan trọng đến đâu, Norton cũng đều hay biết, như chừng ông ta cũng là đảng viên Quốc Tiến! Câu chuyện càng đi sâu vào chi tiết, ông Nguyên càng thấy hứng khởi vì ông linh cảm rằng thế thượng phong của ông trong tiến trình của đảng đưa người lên ghế số một trong liên danh tranh cử sắp tới không phải là ảo ảnh khi Norton đang cung cấp cho ông những dữ kiện để ngầm hiểu rằng một tổng thống dân sự như ông trong nhiệm kỳ mới của nền cộng hòa tương lai ở Việt Nam Cộng Hòa là điều mà Hoa Thịnh Ðốn đang mong muốn. Tiệc tan, ông Nguyên cáo biệt Norton ra về tràn đầy những hình ảnh tuyệt đẹp trong đầu. Nhưng, trong khoảnh khắc, hình ảnh của Tổng Bí Thơ Trần Việt, một người đấu tranh chánh trị nhiều hiệu năng, giao thiệp rộng và thủ đoạn, đã xóa mờ những hình ảnh kia và trả ông Nguyên trở về với thực tế của bóng đêm, đường vắng. Ông cảm thấy ái ngại và hối tiếc cho sinh hoạt của mình trong quá khứ.

Nhưng, niềm hứng khởi kia đâu phải của riêng ông Chủ Tịch Quốc Tiến vì nó cũng xâm nhập tâm tư ông dân biểu kiêm Tổng Bí Thơ Trần Việt, cũng cùng một chánh đảng. Ba ngày sau khi mời ông Nguyên dự bữa ăn tối, Norton lại mời Trần Việt trong một bữa ăn công tác. Theo Norton thì một bữa ăn như vậy không có tính cách xã giao ước lệ mà là một cơ hội để thảo luận cởi mở, để có thể thấu tình đạt lý một cách triệt để hơn. Như vậy là Norton cũng thấy được chân tướng chánh trị của Trần Việt và nhận thức đúng đắn giá trị lãnh đạo của một người có thể là lãnh tụ trong tương lai.

Với Trần Việt, Norton cũng đưa ra những dữ kiện tiềm tàng trong đối thoại làm cho ông Tổng Bí Thơ ngầm hiểu rằng chính ông là người của Quốc Tiến mà Mỹ đang để ý nhứt trong cuộc chạy đua giành lấy sự đề cử của đảng. Cả ông Nguyên lẫn Trần Việt, ai cũng mang trong tâm tư một ảo ảnh đẹp, ai cũng hình dung ra một viễn ảnh huy hoàng cho chính mình cho nên cuộc tranh chấp trong nôi bộ Quốc Tiến càng ngày càng gay gắt thêm lên. Trong khi đó, việc chuẩn bị của phía Trung Tướng Thủ Tướng bắt đầu quyết liệt hơn, sau khi phủ Ðặc Ủy Trung ương Tình Báo và Cảnh Sát Quốc gia phát hiện được khuynh hướng mới của Hoa Kỳ.

Sáng hôm đó, một sáng chúa nhựt, ông Nguyên thức dậy cảm thấy trong người mỏi mệt. Ông nghĩ là cần phải có một sự tĩnh dưỡng nào đó trong một vài ngày ở bãi cát Vũng Tàu để lấy lại sức sau mấy tuần lễ mệt nhọc vì đi tìm hậu thuẫn của mấy chánh hữu chưa dứt khoát với ông. Ông bảo gia đình chuẩn bị để khởi hành sau khi ăn sáng xong. Ngồi vào bàn ăn, lướt qua chồng báo hàng ngày, nhìn sơ những hàng chữ tựa to lớn chiếm hết tám cột trang nhứt ông bổng giựt mình. Ông lật nhanh hết báo nầy đến báo nọ của cả chồng gần hai mươi tờ, đa số đều chạy những hàng tít lớn, đại ý loan tin Tổng Bí Thơ Trần Việt là đảng viên có nhiều khả năng và uy tín, rất được cảm tình của đa số đảng viên Quốc Tiến.

Tin nầy xuất phát từ một thông tấn xã hàng đầu của Mỹ ở Sài Gòn. Hãng tin cho biết rằng họ đã làm một cuộc thăm dò dư luận trong quần chúng, trong các cộng đồng ngoại giao có mặt tại Việt Nam Cộng Hòa, cũng như trong các cấp lãnh đạo chánh trị và hành chánh địa phương để có dữ kiện, càng chính xác càng tốt, khi viết về chân tướng của những người có thể làm tổng thống tương lai. Bản tin còn nhấn mạnh là các yếu nhân Mỹ tại Sài Gòn cũng có một quan điểm theo chiều hướng đó. Căn cứ trên các dữ kiện như thế, bản tin kết luận rằng Trần Việt có rất nhiều khả năng để được chánh đảng của mình đưa lên vị trí số một của liên danh Quốc Tiến trong cuộc bầu cử mùa thu tới đây và, nếu như vậy thì liên danh nầy sẽ thắng được liên danh quân sự cầm quyền không mấy khó khăn, mặc dù các tướng lãnh đã có một thời gian tại chức khá lâu.

Tướng lãnh làm chánh trị có cái thế cầm quyền mà không có uy tín chánh trị và không được lòng quần chúng nhân dân. Lật đổ được chế độ của tổng thống Ngô Ðình Diệm, một chế độ độc tài gia đình trị và bị đảng Cần Lao khống chế, nhưng họ không tránh được thói hư tật xấu của người đi trước. Quen thuộc với lối chỉ huy quân sự và lần hồi trên ghế uy quyền, họ điều hành đất nước theo ý muốn của họ nhiều hơn là ý muốn của dân. Họ bực dọc khi bị chỉ trích hay phản đối, dù là trong tinh thần xây dựng. Thế là, ngày một ngày hai họ trở nên độc đoán cho xong việc của chánh quyền. Rồi, thay vì nặng tính gia đình trong chánh trị họ lại tập hợp những quân nhân để củng cố uy quyền đến đổi dư luận cho rằng đất nước vừa có một đảng mới, "Ðảng Ka-ki"!

Buổi sáng, trời đang mát, vậy mà trên trán và trên mũi của ông Nguyên đã lấm tấm những hột mồ hôi sửng sốt. Ông rút khăn tay lau nhẹ qua mặt và lau lại cặp kiếng trắng mà ông tưởng đã mờ đi vì hơi nước, trong khi chính cặp mắt của ông không còn đọc rõ chữ, vì lòng ông đang xúc động và hồi hộp. Ông bỏ dở bữa ăn sáng, ôm chồng báo bước qua ghế nệm của phòng khách ngồi đọc thật chăm chú dưới chiếc quạt trần vùn vụt quay.

Ðiểm tâm xong, vợ con ông ngồi chờ để lên đường, không dám phá vỡ sự im lặng đang bao quanh. Những cây kim của chiếc đồng hồ treo trên tường thi nhau đuổi bắt vòng nầy qua vòng khác mà ông Nguyên cứ miên man đọc và thỉnh thoảng hết thở ra lại lau mồ hôi ở trán và mũi. Trời đã về trưa và nắng gắt, những người đi chơi chúa nhật ngoài đường phố bắt đầu thưa thớt. Hiểu ý ông, vợ con ông lặng lẽ thay đồ ra để cho qua hết phần còn lại của một ngày chúa nhật, tưởng đâu hào hứng và vui vẻ, nào ngờ lại hóa ra vô duyên! Hết đọc báo, ông Nguyên chụp lấy điện thoại liên lạc với không biết bao nhiêu người. Ông đăm chiêu, lo lắng, một thứ thắc mắc riêng tư lấn át niềm vui lẽ ra phải có của một Chủ Tịch chánh đảng khi báo chí đề cao đảng mình trong mùa bầu cử. Như là một cách vận động miễn phí lại vô cùng hữu hiệu.

Bữa ăn trưa ngày chúa nhật đó của ông Nguyên bỗng dưng trở thành một phiên làm việc với nhiều chánh hữu phe ông cũng như bạn bè thân thiết của ông. Một số thực khách đã được chính ông mời đến. Một số khác tự động đến sau khi đọc thấy tin tức trên báo. Những người nầy đều lo bằng chính nỗi lo âu của cá nhân ông Nguyên. Bữa ăn được thanh toán thật nhanh chóng - thật ra thì chẳng một thực khách nào chú tâm đến chuyện ăn uống - để bắt tay vào công tác chánh là thảo luận về bản tin liên quan đến ông Trần Việt.

Cuộc thảo luận kéo dài đến đêm, quá bữa cơm chiều mà không ai màng đến chuyện ăn uống. Cà phê và trà được yêu cầu tiếp tế luôn, còn khói thuốc thì dày đặc trong căn phòng. Ðến nửa đêm thì tất cả mới đồng ý về một kết luận cho rằng bản tin đó chỉ là một hành động uốn nắn dư luận của Trần Việt, một con người nhiều âm mưu, thủ đoạn và tham vọng cá nhân. Ông Nguyên không tưởng tượng được rằng Trần Việt và những chánh hữu thân thích lại có thể đi đến mức đó, bất chấp những ảnh hưởng không hay cho uy tín của đảng. Nhưng rồi ông lại lui một bước trong giòng tư tưởng của chính mình để nghĩ rằng "mà thật ra thì cũng chính Trần Việt đã tạo nên uy tín đó từ trước đến nay. Tuy nhiên, đâu phải vì vậy mà Trần Việt có thể hành động mà không suy nghĩ, cân nhắc lợi hại". Thế nhưng, hành động hôm nay của Trần Việt là một hành động công khai vừa thiệt hại cho đảng vừa đụng chạm mạnh đến uy tín và tự ái của ông Nguyên. Chính điều sau nầy không cho ông Nguyên chấp nhận và tha thứ hành động đó một cách dễ dãi và rộng lượng, như bao nhiêu lần trước kia. Ngoài đẳng cấp trong đảng ra, tuổi tác của ông Nguyên cũng không cho phép ông chịu đựng được cử chỉ trịch thượng như thế của Trần Việt, một đàn em trong đảng cũng như ngoài đời.

Mấy tuần lễ sau, cơn giận của ông Nguyên vẫn chưa nguôi, trong khi thời gian cứ vùn vụt trôi qua và hạn kỳ ghi danh ứng cử đã tới gần kề. Một số chánh hữu, tuy thân tình với Trần Việt nhưng lại có khá nhiều ảnh hưởng đối với ông Nguyên, luân phiên nhau giải thích cho ông Nguyên thấy cái ưu thế trong tiến trình dành lấy chánh quyền của Quốc Tiến nếu Trần Việt được đảng đề cử cầm đầu liên danh. Nhưng, cơn giận của người cao niên trước những hành động của đàn em - không riêng gì Trần Việt mà cả những đảng viên thân thích với ông nầy nữa - đã làm cho ông Nguyên không còn cho những lời khuyến cáo của các chánh hữu có một giá trị và một tính chân thật nào hết.

Mặt khác, ông Nguyên đã thoáng thấy, qua những lời khuyên như vậy, một âm mưu nào đó có chiều hướng tai hại cho cá nhân ông cũng như cho sự nghiệp chánh trị của ông. Do đó, những khuyến cáo kia thay vì dàn xếp mối hiềm khích trong nội bộ chánh đảng, lại làm cho chứng nội thương đó gia trọng hơn lên. Ngoài ra, những chánh hữu thuộc phe ông Nguyên lại còn bàn ra tán vào khiến cho hố ngăn cách giữa ông Chủ Tịch Đảng và ông Tổng Bí Thơ của mình càng thêm sâu thăm thẳm. Cho nên, từ đó về sau ông Nguyên càng có một lập trường cứng rắn hơn. Ông tự thấy phải cương quyết chiếm cho bằng được ngôi vị cao nhứt trong cuộc bầu cử sắp tới, vì tự ái cũng có mà vì muốn trả thù những âm mưu đen tối cũng có. Hơn nữa, đây là cơ hội duy nhứt để ông đạt được đỉnh cao trong quá trình hoạt động chánh trị vì tuổi tác không cho phép ông chờ một nhiệm kỳ khác.

Thế là ông Nguyên cứ tiếp tục im lặng và thản nhiên trước những múa may quay cuồng của Trần Việt và phe nhóm với sự bình tỉnh của một con người trọng tuổi. Sự im lặng và thái độ mua thời gian đó của ông Nguyên cùng với thời hạn ghi danh ứng cử ngày một ngày hai rút ngắn làm cho Trần Việt và thân hữu của ông nầy càng thêm sốt ruột và bồn chồn. Vừa bị thôi thúc vừa lo ngại nên khi được một hãng thông tấn ngoại quốc hỏi về thế tranh cử sắp tới của Quốc Tiến, ông Trần Việt bất giác buột miệng nói ra điều mà từ mấy tháng qua ông đã cố nén trong lòng:

   - Với hậu thuẫn mạnh mẽ của đa số nhân dân Việt Nam Cộng Hòa, với lòng tin cậy của đa số chánh hữu chúng tôi, tôi sẽ không ngần ngại gì để ra tranh cử tổng thống trong cuộc tổng tuyển cử vào mùa thu tới. Ðảng chúng tôi đã nhiều lần cân nhắc và thảo luận vấn đề nầy từ mấy tháng qua và trường hợp dấn thân của cá nhân chúng tôi là một trường hợp đã được quyết định một cách dứt khoát. Trong thời gian qua, có thể quý ông đã nghe nhiều tin đồn về đảng Quốc Tiến của chúng tôi. Nhưng, những gì gọi là tranh chấp nội bộ của chúng tôi trong việc đề cử người đứng đầu liên danh chỉ là sự tưởng tượng của các cơ quan truyền thông và dư luận có ác ý. Nguyên tắc của sinh hoạt dân chủ là thảo luận nhưng tranh cãi trong một chánh đảng đâu có nghĩa là đấu đá nhau. Về danh tính của người đứng phó trong liên danh, tôi nghĩ rằng còn quá sớm để nói ra hôm nay. Tôi xin phép dành cho quý vị một sự chờ đợi lý thú và xin được giữ một chút bí mật.

Một lần nữa, Trần Việt đã dồn ông Nguyên vào chân tường! Dĩ nhiên là ông Chủ Tịch đâu chịu để cho ông Tổng Bí Thơ của mình dồn ông vào ngõ bí. Phản ứng của ông Nguyên là phớt lờ, bình thản để cho thời gian trôi đi và cứ mặc nhiên như không, cốt để cho mọi người ngầm hiểu rằng quyết định của đảng đã dứt khoát như thế. Trong khi đó, ông lại thân hành đi tiếp xúc với hầu hết các tỉnh và thành bộ Quốc Tiến để chuẩn bị một cuộc phản công mà ông cho là mãnh liệt. Sau đó, những thính giã đài Tiếng Nói Hoa Kỳ (VOA) về đêm nghe được một cuộc phỏng vấn của phái viên đài nầy tại Sài Gòn với ông Nguyên. Tiếp theo là bài bình luận của VOA về cuộc phỏng vấn đó.

Theo buổi phát thanh nầy thì ông Nguyên cũng sẽ ứng cử tổng thống trên danh nghĩa đảng viên Quốc Tiến. Ông Nguyên cho rằng :"Việc tranh cử của ông không ảnh hưởng gì đến trường hợp của ông Trần Việt và cũng không nguy hại cho sự thuần nhứt của Quốc Tiến". Theo ông Nguyên thì mỗi đảng viên Quốc Tiến có một tấm lòng yêu nước riêng biệt và như vậy mỗi người có một thái độ phục vụ tổ quốc và nhân dân của riêng mình, miễn sao quyền lợi của quần chúng không bị bỏ quên. Phần bình luận của VOA mô tả ông Nguyên như một chánh trị gia điềm đạm, trầm tỉnh, có những quyết định chín chắn, một con người mà tư cách và thái độ hoàn toàn trái ngược với Trần Việt. Ðài phát thanh nầy, được dân chúng Việt Nam Cộng Hòa coi như là tiếng nói chánh tức của Hoa Kỳ, cho ông Trần Việt là một chánh trị gia trẻ tuổi, đầy nhiệt huyết, nhanh nhẹn, lanh trí và phản ứng nhạy bén nhưng rất tiếc là hơi thiếu chiều sâu.

Thế là sự chia rẽ của Quốc Tiến đã lộ liễu, công khai một cách chánh thức chứ không còn là tin đồn vô căn cứ nữa. Không những trên bình diện quốc nội Việt Nam Cộng Hòa mà còn trên quy mô quốc tế nữa. Hai quyết định của hai nhân vật hàng đầu của Quốc Tiến làm cho đảng viên thường hay ưu tư cho tiền đồ của đảng mình thêm phần lo ngại. Họ thấy trước là rồi đây cả một quá khứ chánh trị bao nhiêu năm xây dựng sẽ tiêu tan thành mây khói với cuộc tổng tuyển cử vào mùa thu sắp đến.

Hình ảnh của những cành cây trơ trọi sau khi lá vàng đã rơi rụng theo ngọn thu phong cũng là hình ảnh mà họ đang có trong đầu về đảng Quốc Tiến, sau ngày bầu cử tổng thống và phó tổng thống Việt Nam Cộng Hòa! Thật là một hình ảnh khá não nề và viễn tượng của một nhiệm kỳ tổng thống của các tướng lãnh cầm quyền lại trở thành một giấc mơ khủng khiếp, mà họ muốn xua đuổi cho bằng được, lại còn lảng vảng đâu đây.

Niềm kiêu hãnh của đảng viên Quốc Tiến ngày một tan biến trong tâm tư họ, sau khi hai nguồn tin tranh cử của hai ông Nguyên và Trần Việt được loan đi trên các hệ thống truyền thông quốc tế và được báo chí địa phương lập lại với những bài viết đầy châm biếm và mỉa mai. Ðảng viên Quốc Tiến không ngờ rằng cả một sự nghiệp tranh đấu oai hùng và lừng danh của đảng để chống thực dân Pháp, để chống cộng, để chống một giòng họ chuyên chế và để đương đầu với một khuynh hướng quân phiệt lại có thể mai một quá dễ dàng vì một cuộc tranh chấp của hai cá nhân trước một bả lợi danh.

*  *  *

Nỗi khổ của người nầy đôi khi lại là niềm vui của kẻ khác. Sự chia rẻ trong nội bộ Quốc Tiến, được báo cáo lên Trung Tướng Thủ Tướng, làm cho nỗi vui mừng của ông hiện rõ trên khuôn mặt. Tướng Thái tự thưởng cho mình một ngày "khao quân" để mừng cái thế bất chiến tự nhiên thành. Ông quyết định không đến phủ Thủ Tướng và ra lệnh mời những tay bạc đến tư dinh. Tướng Thái cho rằng gà nhà Quốc Tiến bôi mặt đá nhau sẽ tạo điều kiện cho liên danh ông thêm phần vẻ vang trong thắng cử và như vậy ông sẽ có thêm một thí dụ điển hình để chứng minh cho Hoa Thịnh Ðốn thấy rằng chánh khách dân sự của đất nước nầy chưa làm được gì cho Việt Nam trong hiện tại. Ðặc biệt hơn nữa là trong khi đang đương đầu với cộng sản tàn ác và hung bạo.

Các con bạc thời cơ lúc nào cũng sẵn sàng đáp ứng lời kêu gọi của Trung Tướng Thủ Tướng. Ðánh bạc với yếu nhân chánh phủ, nhứt là nhân vật đứng đầu hành pháp đầy uy quyền, gần như tuyệt đối, là cả một niềm hãnh diện lớn lao của chánh khách chầu rìa, của người dưới trướng cũng như của những người chạy áp-phe trong thủ đô, dù chỉ là những canh bạc để mà thua. Những hiện tượng chánh trị theo đóm ăn tàn, không có lấy một chút giá trị nội tại, chỉ biết ton hót, nịnh bợ ngồi vào sòng với Trung Tướng Thủ Tướng là để tìm một chỗ đứng, dù bé nhỏ trong bóng rợp của quan trên.

Và sòng bạc của tướng Thái là môi trường lý tưởng của những người nầy để phát huy tay nghề của họ. Chánh quyền hay nhân dân có phải trả giá những hành vi xằng xiên của họ thì đâu phải là điều mà họ phải quan tâm khi quyền lợi riêng tư của họ được tràn đầy. Ðối với viên chức và quân nhân dưới quyền thì hầu bài cho tướng Thái là một niềm vinh dự lớn lao vì có cơ hội để gần thượng cấp của họ, để ca tụng tướng Thái của họ với hy vọng là sẽ thu về những ân huệ trong tương lai. Tiền bạc để thua như thế đâu phải bị trích ra từ đồng lương tháng chẳng đáng là bao của họ, nhưng do những lợi lộc mà tham ô móc ngoặc đã cung phụng cho họ. Ðồng tiền có được không qua mồ hôi nước mắt thì có gì mà phải tiếc?

Những kẻ làm ăn không lương thiện thì đánh bạc với Trung Tướng Thủ Tướng là để tìm lấy một hậu thuẫn tốt, làm căn bản trong những cuộc mậu dịch với viên chức nhà nước, với đồng nghiệp của họ mỗi khi cần thương lượng để cho áp-phe của họ được trót lọt. Số tiền cần thua trong những sòng bạc như thế cũng chỉ là món quà làm vui lòng tướng Thái mà không mang tiếng đút lót, hối lộ. Phần Trung Tướng Thủ Tướng thì ông cũng không mang mặc cảm nhận tiền chạy chọt của bất cứ ai mà chỉ là tiền ông được nhờ tài đánh bạc. Cả đôi bên đều cảm thấy yên ổn với lương tâm và chế độ khỏi mang tiếng là có một lãnh đạo bẩn tay.

Trời bên ngoài đã xế chiều úa nắng và canh bạc tiếp tục vui vẻ trong căn phòng có điều hòa không khí. Một ngày "khao quân" của Trung Tướng đã gần tàn nhưng có khuynh hướng kéo dài sang đêm. Những tay bạc đương cuộc không nao núng sau gần mười hai tiếng đồng hồ liên tục, trong lúc vòng ngoài còn rất nhiều đấu thủ trừ bị để thay thế bất cứ lúc nào cho niềm vui của tướng Thái được viên mãn. Ðột nhiên, sĩ quan tùy viên đẩy cửa bước vào phòng giải trí của Trung Tướng Thủ Tướng đang ồn ào náo nhiệt. Ông đứng cạnh Trung Tướng Thủ Tướng, ngại ngùng, ấp úng. Tướng Thái, vừa rút bài vừa quát :

- Gì đó?

- Thưa Trung Tướng, ông Đại Sứ Ball xin gặp Trung Tướng càng sớm càng tốt vì có vấn đề khẩn cấp. Trung tướng cho gặp tại đây cũng được, ...

- Cái thằng Đại Sứ nầy làm mất vui!

Một tay bạc, mắt nhìn bài, miệng nói to :

- Kệ nó, có gì mà gấp. Bài đang tốt, Trung Tướng đi mất hên.

- Mấy thằng Mỹ, lúc nào cũng rối ra rối rít. Bảo nó để mai sớm đi!

Sĩ quan tùy viên gãi đầu, gãi tai đi ra. Một lúc sau, ông lại trở vào, nét mặt thật áy náy:

- Thưa Trung Tướng, ông Đại Sứ rất tiếc là không thể để đến mai được vì ông ấy muốn rằng Trung Tướng phải biết vấn đề trước mọi người.

Trung tướng Thủ Tướng cảm thấy có một chuyện gì quan trọng thật sự, xuất phát từ Hoa Thịnh Ðốn chứ không phải từ Sài Gòn nhỏ bé nầy.

- Ðược rồi, hẹn ông ấy tại văn phòng tôi lúc hai mươi giờ đi.

Tướng Thái nhờ một tay bạc chầu rìa cầm hộ bài cho ông để đi tiếp Đại Sứ Ball. Phi hành đoàn trực thăng được huy động khẩn cấp vì họ vừa đi ăn tối. Phủ Thủ Tướng, vừa đóng cửa tắt đèn sau một ngày làm việc, được lệnh mở cửa và bật đèn sáng trở lại. Nhân viên an ninh và canh phòng vừa cởi bỏ y phục chỉnh tề ban ngày để có được thoải mái qua đêm, phải áo mũ chỉnh tề trở lại. Họ nghĩ rằng chắc là có điều gì quan trọng nên Thủ Tướng phải đến phủ vào giờ nầy. Ông giám đốc nghi lễ của phủ vừa về đến nhà, nhận được điện thoại gọi trở lại để tiếp và đưa ông Đại Sứ vào gặp Trung Tướng Thủ Tướng, theo đúng nghi thức ngoại giao.

Ông Carlos Ball được giám đốc nghi lễ đưa vào phòng khách lớn chưa được năm phút thì đã nghe tiếng động cơ trực thăng đến gần. Ðèn bãi đáp của phủ được bật sáng để đón nhận phi cơ. Thủ tướng vừa sửa lại diện mạo dù ông mặc áo liền quần của phi công, một loại y phục có tính cách thời thượng và đặc biệt của ông vì phải ăn mặc nhanh cho kịp giờ, thì ông ra lệnh mời ngay ông Đại Sứ vào. Không chào hỏi khách sáo, ông Ball mở lời ngay :

- Tôi rất tiếc phải phiền Thủ Tướng vào giờ nầy! Thế nhưng, tôi không muốn các hãng thông tấn của Hoa Thịnh Ðốn loan tin trước khi vấn đề đến tai Thủ Tướng. Tổng thống chúng tôi đã giải nhiệm chức Đại Sứ của tôi với hiệu lực cấp thời. Dĩ nhiên, như Thủ Tướng biết, là trái với ước muốn của tôi. Tôi sẽ rời Việt Nam trong những ngày sắp tới đây. Tôi rất tiếc là không được chứng kiến chánh sách Việt Nam của tôi đi đến kết quả cuối cùng. Những lúc sau nầy, Hoa Thịnh Ðốn và tôi thường có những quan điểm không trùng hợp nhau về những biện pháp phải thi hành tại đây. Người thay tôi sẽ là Đại Sứ Ellis Bagwell, một người nổi tiếng trong ngành ngoại giao Hoa Kỳ. Tôi chưa được biết ông ta nhiều vì từ trước đến nay tôi thường hoạt động trong chánh trị. Tôi có nghe về ông nầy nhưng chưa thật sự hiểu biết về ông ta.

Cái tin nầy, tự nó, làm cho cuộc hội kiến khó kéo dài. Ngày vui của tướng Thái chưa chấm dứt thì chuyện buồn đã đến! Rút kinh nghiệm qua chuyện lật đổ tổng thống Ngô Ðình Diệm, giới chánh trị Sài Gòn để ý rằng với việc thay đổi Đại Sứ, Hoa Kỳ thay đổi luôn cả đường lối chánh sách của họ được áp dụng tại đây. Tướng Thái tiên đoán rằng với sự ra đi của Đại Sứ Carlos Ball, rồi đây một đường lối mới của Hoa Thịnh Ðốn sẽ được thi hành tại Việt Nam nầy, trong đó ông cảm thấy rằng sự hiện diện của ông không phải là điều cần thiết nữa.

Một nỗi buồn mông lung thoáng qua tâm hồn ông. Chưa biết phải tiếp tục câu chuyện như thế nào với ông Đại Sứ thì ông nầy lại nói :

- Tuy nhiên, Thủ Tướng cũng không nên vì chuyện ra đi của tôi mà thất vọng. Theo tôi, đất nước của Thủ Tướng còn cần những bộ óc dám hành động và những bàn tay mạnh bạo của quân nhân trong một thời gian khá lâu nữa. Là một người trước kia vào đời bằng ngả không quân, tôi rất hiểu và mến chuộng Thủ Tướng vì hồi cỡ tuổi của Thủ Tướng tôi cũng suy nghĩ và hành động tương tự. Dĩ nhiên là theo cung cách và trong điều kiện của đất nước chúng tôi. Tôi sẻ vận dụng hết những ảnh hưởng của tôi để thuyết phục Hoa Thịnh Ðốn khi về bên đó. Ngoài ra, Thủ Tướng còn có nhiều thân hữu khác ở phía chúng tôi như Đại Tướng Wallace Eastnosea chẳng hạn. Tướng Eastnosea là một người rất tốt, đáng tin cậy, rất nhiệt thành với Việt Nam và đặc biệt là với Thủ Tướng. Ông ta có nhiều ảnh hưởng tích cực ở Ngũ Giác Ðài cũng như ở Bạch Cung. Vã lại, làm chánh trị thì phải bạo dạn biết kiên trì, nói nôm na là phải dám lì và đừng sợ bẩn tay...

Ðại sứ Ball nói rất nhiều, nói nhiều nhứt so với những lần hội kiến trước kia với Trung Tướng Thủ Tướng. Như một cơ hội khuyên bảo cuối cùng trước giờ giả biệt! Những lời nói thật an ủi, rất trấn an và đầy hứa hẹn của ông Đại Sứ cũng không đánh tan được nỗi buồn đang bắt đầu dâng lên trong lòng tướng Thái, dù ông vừa có một ngày vui. Nhưng, viễn tượng của một con đường chánh trị tắc nghẽn, một mùa bầu cử gay cấn và một trường hợp thay ngựa giữa giòng như tổng thống Ngô Ðình Diệm đã làm cho tướng Thái không còn đủ nghị lực để yên lòng với những ảo tưởng khác.

Ông Đại Sứ đã ra về từ lâu nhưng tướng Thái vẫn cứ ngồi ngả lưng trên chiếc ghế bành, ngữa mặt lên trần nhà đôi mắt đăm chiêu nhìn khối đèn chùm mà tâm tư viễn du tận đâu đâu. Không biết chùm đèn bao nhiêu ngọn nhưng ông cảm thấy như hàng vạn ánh sao đang lấp lánh trêu ngươi. Ðể xua tan ám ảnh chẳng lành kia, ông đứng lên đi tới đi lui quanh quẩn trong phòng làm việc, đầu óc cứ mông lung.

Sân ngoài phủ Thủ Tướng đèn đuốc sáng choang, khách qua đường ngỡ rằng đêm nay nội các đang họp bàn một vấn đề nào đó có tính khẩn cấp. Ông giám đốc nghi lễ, sĩ quan tùy viên, nhân viên phục dịch cũng như thành phần an ninh đều sẵn sàng chờ lệnh để có một hành động gì tiếp nối. Nhưng không, chẳng có một tiếng chuông nào gọi sĩ quan tùy viên vào để cho lệnh, chẳng có động tĩnh gì báo trước một sinh hoạt khẩn cấp. Khá khuya trong đêm mới có tiếng điện thoại reo làm cho những người đang chờ đợi bổng như ra khỏi cơn mơ. Sĩ quan tùy viên chuyển tiếp đường dây vào văn phòng tướng Thái. Lời nói của vợ ông qua điện thoại kêu gọi ông trở về với thực tại, với tư dinh của ông, nơi đó một bàn ăn đầy thức ăn thịnh soạn đang chờ cùng với những tay bạc đang cười nói oang oang.

Nhưng, tướng Thái còn lòng dạ nào để trở lại với môi trường đó trong đêm nay. Những người tạo ra cái vui vật chất cho ông suốt ngày vừa rồi không còn cần thiết nữa. Tấn tuồng của riêng ông đang chuyển từ hài sang bi mà lối thoát chưa biết sẽ ra sao. Ông cho mời ông Vũ Tân, bộ trưởng phủ Thủ Tướng, Đại Tá Lộc và Đại Tá Thy.

Ông Tân cũng là một cố vấn chánh trị thân cận của tướng Thái và rất được tin dùng. Vũ Tân là một chánh khách của chánh phủ trước được tướng Thái đưa vào nội các vì không bị tai tiếng trong chế độ vừa qua lại không dính dáng gì với đảng Cần Lao của anh em nhà họ Ngô. Hơn nữa, ông Tân là một chánh khách biết nhìn xa hơn lỗ mũi của mình nên khi chế độ Ngô Ðình Diệm gặp khó khăn là ông đã lên tiếng chỉ trích và xin từ nhiệm để tự đặt mình ra khỏi chế độ. Ba nhân vật nầy được coi như là bộ tham mưu chánh trị cận kề của Trung Tướng Thủ Tướng, thường được triệu tập mỗi khi có khủng hoảng. Thế là một phiên họp của tổ chánh biến đã diễn ra.

Bàn tiệc tại tư dinh tướng Thái bổng trở nên vô duyên, nhưng các con bạc vẫn thản nhiên ăn nhậu, dẫu không có mặt gia chủ, trước khi chia tay ra về. Phiên họp ở Phủ Thủ Tướng tuy ít người nhưng vẫn kéo dài đến nửa đêm về sáng mới tan. Mỗi người ra về với một tâm tư nặng trĩu, một nét mặt trang nghiêm và u buồn đậm nét vì tác động của những giờ thiếu ngủ. Ðêm đen đã che lấp đi những chỉ dấu đáng ngại của những người ra về trước nhân viên của Phủ Thủ Tướng và đoàn tùy tùng, dù cho họ có cảm thấy chút gì trầm trọng của nội dung phiên họp bất thường lại trái giờ giấc. Tướng Thái cho lệnh về bằng đường bộ và trực thăng bay về không.

Trên đoạn đường vắng vẻ chìm trong bóng đêm giữa giờ giới nghiêm, tướng Thái nép sát người vào góc của ghế xe bọc nệm, thử tìm chút ấm cúng vật chất để hy vọng mơn trớn được tâm tư đang bị giày vò. Thế nhưng, ông vẫn triền miên suy nghĩ về chuỗi ngày tương lai của ông. Ánh đèn đường phố Sài Gòn vàng le lói như chừng đang ngáy ngủ, sao trời trên cao lạnh lùng lấp láy một cách ngạo nghễ như trêu cợt. Ðèn đỏ của mấy chiếc xe hộ tống thi nhau lấp lánh vui nhộn như đèn cây thông Giáng Sinh, mâu thuẫn với nỗi lòng của người được hộ tống. Trong đêm khuya lạnh và đường hoang vắng mà tiếng còi hụ của xe cảnh sát dẹp đường cứ rống lên làm cho khung cảnh càng thêm rùng rợn. Hỗn loạn bên ngoài và hỗn loạn trong lòng người!

Trong môi trường đầy mâu thuẫn đó, tướng Thái càng thấy thấm thía hơn nữa về đoạn đường chánh trị trước mắt. Ông thở dài ngao ngán, miệng lẩm bẩm một đôi lời gì đó. Người sĩ quan tùy viên tưởng thượng cấp của mình ra lệnh mà không nghe được nên hỏi lại. Trả lời cho sĩ quan tùy viên chỉ là tiếng gió hú qua kẽ hở của kiếng xe quay lên chưa hết.

Sáng hôm sau, qua các giờ phát thanh đầu ngày, những thính giã trung thành và cuồng nhiệt của hai đài VOA và BBC được nghe, sớm hơn những người Việt Nam khác, những chi tiết về một cuộc thay đổi ở Hoa Thịnh Ðốn có khả năng gây chấn động chánh trị ở Sài Gòn. Thế rồi báo chí thủ đô Việt Nam Cộng Hòa ngày hôm đó bán chạy như tôm tươi nhờ nguồn tin và dư luận về chuyện mãn nhiệm của Đại Sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam. Tin tức và đa số những bài xã luận báo chí đều xoay quanh bản tin gốc của UPI, lập lại lời của phát ngôn viên Bạch Cung :

"Ông Carlos Ball, Đại Sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam đã được tổng thống Hiệp Chúng Quốc Hoa Kỳ chấp thuận đơn xin từ chức, vì lý do sức khỏe. Ba tháng trước đây, trong chuyến về tham khảo với chánh phủ hồi mùa xuân, Đại Sứ Ball đã tỏ ý muốn trở về quê quán để hưởng những ngày an nhàn sau một thời gian hoạt động tích cực và hữu hiệu cho quê hương. Danh tính người kế vị Đại Sứ Ball sẽ được loan báo khi nào chánh phủ Sài Gòn chuẩn nhận".

Không đầy một tuần lễ sau, Đại Sứ Carlos Ball được chánh phủ Việt Nam tống tiễn thật trọng đại. Buổi sáng ngày ông ra đi, Trung Tướng Thủ Tướng cho tổ chức một lễ trao tặng đệ nhứt hạng Kim Khánh Bội Tinh – một huy chương hành chánh cao nhứt của nhà nước - tại phòng khánh tiết phủ Thủ Tướng, với sự tham dự đầy đủ của yếu nhân Việt Nam và ngoại quốc, có đại diện ngoại giao tại Sài Gòn. Buổi chiều, tại sảnh danh dự của phi cảng Tân Sơn Nhứt, một lễ tiễn biệt rất thân tình cũng được tổ chức để đưa ông Đại Sứ và phu nhân lên phi cơ.

Một hàng rào danh dự, gồm có quân nhơn hải, lục và không quân cùng với công chức và quần chúng, nối dài từ sảnh danh dự đến chân cầu thang lên phi cơ. Quốc kỳ Việt-Mỹ, cỡ lớn và cỡ nhỏ tung bay theo gió phi trường, chừng như vui mừng hân hoan mâu thuẫn với bầu không khi tiễn đưa. Một cô gái duyên dáng, đứng ở đầu tấm thảm đỏ ngay bực xuống của sảnh danh dự, trao cho bà Đại Sứ một bó hoa hồng hàm tiếu tuyệt đẹp. Nghi thức lễ tân đã để cho ông tổng trưởng Ngoại Giao Việt Nam chủ tọa lễ tiễn đưa đó. Nhưng, vào phút chót, Trung Tướng Thủ Tướng và phu nhân lại bất thần đến tận chân cầu thang phi cơ để siết tay ông bà Đại Sứ lần cuối. Hai ông bà Đại Sứ chậm rãi bước lên hết hai mươi nấc thang và vừa lên đến cửa máy bay thì bà Đại Sứ quay mặt lại vẫy tay chào những người đi đưa trong khi ông Đại Sứ tạm khuất vào trong.

Chẳng bao lâu sau, ông lại xuất hiện trở lại ở cửa phi cơ trong bộ quốc phục Việt Nam, khăn đống áo dài và cũng vẫy tay chào tạm biệt. Với khá nhiều cố gắng uốn lưỡi vặn mồm, ông Carlos Ball hô to bằng tiếng Việt Nam khẩu hiệu mà ông đã để tâm học cho bằng được mấy ngày trước khi đi:"Việt Nam muôn năm!" Thế nhưng, buồn thay cho ông Đại Sứ vừa mãn nhiệm cứ thích lấy lòng dân chúng Việt Nam, khi báo chí Mỹ đăng lại câu khẩu hiệu trên dịch ra tiếng Mỹ thì thiên hạ lại hiểu rằng "vịt miền Nam muốn nằm" (The south vietnamese duck wants to lie down)!

Một cuộc tiễn đưa đại diện ngoại giao thật cảm động và chan chứa nghĩa tình, có một không hai trên đất nước Việt Nam từ ngày thu hồi chánh quyền đến nay. Cánh cửa phi cơ khép lại. Tướng Thái dìu bà vợ lên xe về tư dinh với cả một khung trời rối loạn trong tâm tư, trong khi bà vợ cứ tươi cười vẫy tay chào dân chúng còn đứng trên sân bay. Chiếc phi cơ, thuộc loại đặc biệt, giống như chiếc "Air Force One" của tổng thống Hoa Kỳ, thường được dùng làm phi cơ trừ bị cho chiếc chánh thức, từ từ lăn bánh ra phi đạo rồi cất cánh trong tiếng gầm của bốn động cơ phản lực. Như tiếng của cơn bão dữ đang nổi lên trong lòng tướng Thái! Rồi đây, ông sẽ phải đương đầu với một con người mới của Hoa Thạnh Ðốn, với một chu kỳ chánh trị mới mà ông tiên đoán là sẽ có rất nhiều ẩn số cho ông.

Việc thay đổi Đại Sứ Mỹ tại Sài Gòn một cách đột ngột làm cho môi trường chánh trị tại đây, đã xao động với mùa bầu cử đang đến, lại càng thêm mất ổn định. Giới chánh trị Việt Nam đã có quá nhiều kinh nghiệm với việc Mỹ thay đổi Đại Sứ của họ tại một số quốc gia bị viện trợ Hoa Kỳ chi phối để chuyển hướng chánh sách đang áp dụng tại đấy. Những thí dụ tiêu biểu đã nhan nhản ra đó trong bao nhiêu năm qua ở Ðại Hàn và ở Phi Luật tân. Hơn nữa, việc thay đổi Đại Sứ Carlos Ball thật là bất ngờ, mặc dù phát ngôn viên Bạch Cung đã sử dụng một ngôn ngữ thật khéo léo khi loan tin.

Người ta cảm thấy Hoa Thạnh Ðốn đang có một dự tính nào đó khi thay đổi người đại diện của họ trong lúc nầy, khi cuộc bầu cử lớn của Việt Nam sắp diễn ra, sau mấy năm nước nầy phải chịu một chánh quyền do những người có quyền thế dựng lên chứ không qua dân cử. Một viễn ảnh hòa bình nào đó đang ló dạng ở chân trời chánh trị Việt Nam, khi ông Carlos Ball, một nhân vật được coi như liên kết với chủ trương chiến thắng bằng quân sự của Hoa Kỳ tại Ðông Nam Á, bị thay thế.

Người ta không thấy ông Ball có phạm lỗi lầm gì để có thể bị giải nhiệm một cách bất ngờ như vậy, dẫu cho bản tin báo chí có nói rằng theo đơn xin từ chức của đương sự. Những cuộc suy diễn ở quán nước, ở xa-lông chánh trị càng gia tăng thì người ta thấy tương lai của chế độ quân nhân càng lúc càng thêm mong manh. Chánh khách dân sự cảm thấy như có một nguồn khích lệ. Các đảng phái và phong trào chánh trị như Quốc Tiến, Hưng Việt và Ðại Ðoàn Kết đã thấy bắt đầu gia tăng nhịp độ và cường độ hoạt động. Nếp sinh hoạt của Sài Gòn có khuynh hướng tươi đẹp hơn và hối xuất Mỹ kim ở thị trường đen bắt đầu mất ổn định.

Trong khi chánh quyền quân nhân đang chuẩn bị một cuộc tấn công chánh trị mới thì những ngột ngạt chánh trị trước đó được giải tỏa lần hồi và tạm thời đi vào quên lảng. Người dân được chánh quyền quên đi trong một thời gian vì cấp lãnh đạo phải lo lấy thân phận của chính mình. Trong dịp được tạm thời quên đi như thế, quần chúng nhân dân, nhứt là giới chánh trị, đã vội vàng chộp lấy cơ hội mà sống theo phương thức của riêng mình.

Biến chuyển ngoại giao nầy giữa Sài Gòn và Hoa Thịnh Ðốn là một dịp tốt cho hai khối vừa tách rời của Quốc Tiến có cơ hội gặp nhau trở lại qua cuộc hội thảo nhận định tình hình mới. Một phiên họp lãnh đạo tỉnh và thành bộ được triệu tập khẩn cấp để tìm hiểu ẩn ý của Hoa Kỳ trong việc thay đổi Đại Sứ nầy. Tạm thời, vấn đề tranh cử của ông Chủ Tịch Nguyễn Vĩnh Nguyên và Tổng Bí Thơ Trần Việt đã được dẹp qua một bên để đảng tìm cách đương đầu với biến chuyển mới. 

Phúc trình của tổ ngoại giao Quốc Tiến nhận định rằng ông tân Đại Sứ Ellis Bagwell là một nhà ngoại giao chuyên nghiệp lão thành, nổi tiếng nhờ tài thỏa hiệp và điều đình của ông. Năm nay ông Bagwell đã ngoại thất tuần mà vẫn còn được chánh phủ Mỹ dời ra khỏi tình trạng về hưu ở ẩn để đặc biệt đưa sang Việt Nam nầy. Trong quá trình làm đại diện ngoại giao của ông, mỗi khi Hoa Thịnh Ðốn cần dàn xếp bất cứ trường hợp hay vấn đề gay cấn nào là Bạch Cung nghĩ ngay đến ông.

Ông Bagwell không cùng một chánh đảng với phe hành pháp tại chức ở Hoa Kỳ hiện nay nên rất rộng tay hành động để giải quyết các khó khăn đối ngoại của Mỹ vì chánh sách ngoại giao Mỹ là một vấn đề lưỡng đảng, nghĩa là thường được giải quyết trong thế đồng tình của cả Dân Chủ lẫn Cộng Hòa. Với tài ngoại giao đi đêm và nghệ thuật thương thuyết của ông, Bagwell đã thành công ở nhiều nơi mà ông giữ nhiệm sở. Thành tích đó của Bagwell được báo chí Mỹ nhắc đi nhắc lại và ca ngợi từ khi tin tức loan đi về việc ông sắp làm Đại Sứ ở Sài Gòn.

*  *  *

Thế nhưng, thành tích đó của Bagwell cũng làm cho cấp lãnh đạo Quốc Tiến lo ngại không ít vì tư thế chống cộng triệt để của đảng nầy từ trước đến nay khó cho phép họ chấp nhận bất cứ một sự thỏa hiệp nào với kẻ thù, ngoại trừ chiến thắng toàn vẹn. Người lo ngại nhứt là Trần Việt vì lập trường chống cộng của ông đã nổi bật hơn những chánh hữu khác trong đảng và chính lập trường đó đã đưa ông lên khá cao trên nấc thang đẳng cấp của Quốc Tiến.

Sau gần một ngày hội thảo, đa số cán bộ Quốc Tiến nhận thấy rằng, rồi đây, với nhiệm kỳ mới của Đại Sứ Ellis Bagwell, chánh sách Mỹ ở Việt Nam sẽ bước sang một lối rẽ quan trọng. Trên đoạn đường mới của chánh sách đó, một quãng đường ăn khớp với giai đoạn chánh trị nội bộ của Mỹ đang ồn ào với các phong trào phản chiến, với thế thượng phong của phe "bồ-câu" tại nghị trường và nhứt là với cuộc bầu cử tổng thống sắp tới của họ, biết đâu Mỹ sẽ xuống thang chiến cuộc. Rất có thể Mỹ sẽ đi tới một sự nhượng bộ quan trọng nào đó với cộng sản, bất chấp Việt Nam Cộng-hòa, nếu như lãnh tụ mới của Việt Nam Cộng Hòa không đủ khả năng và uy tín để chế ngự và lèo lái Hoa Thịnh Ðốn. Bởi đó, tổ trưởng tổ chánh trị Quốc Tiến cho rằng cuộc bầu cử tổng thống Việt Nam sắp tới có tầm quan trọng đáng kể đối với Mỹ, chứ chẳng phải quan trọng riêng cho Việt Nam mà thôi.

Ông tổ trưởng trình bày tiếp:"Hơn nữa, với khuynh hướng đi tìm một cấp lãnh đạo dân sự cho hành pháp Việt Nam Cộng Hòa - mà ai ai cũng ghi nhận được ở chánh giới Mỹ trong mấy lúc sau nầy - chúng ta có thể tin tưởng rằng Hoa Kỳ muốn lợi dụng cuộc bầu cử mùa thu nầy ở Việt Nam để giải tỏa bớt xu thế "chiến tranh đến cùng" qua thời kỳ cầm quyền của các tướng lãnh. Cung cách cởi bỏ như vậy của Hoa Kỳ cũng là một cách gián tiếp báo hiệu cho cộng sản. Vì vậy cho nên tư thế dấn thân của Quốc Tiến chúng ta trong lúc nầy là một hành động vô cùng đúng lúc. Nhưng, một hành động đúng lúc cũng chưa phải là một hành động hay ho và tốt đẹp, nếu chuyện tranh chấp nội bộ của chúng ta cứ kéo dài. Nhân phiên họp nầy, tổ chánh trị chúng tôi trân trọng đề nghị chúng ta phải dứt khoát vấn đề tranh cử của hai người cùng một đảng. Thời gian không thể chờ đợi được nữa và, với tư cách là một chánh đảng từ bao lâu nay lúc nào cũng được tiếng là thức thời và nắm đúng vận hội, chúng ta không thể lỡ chuyến đò ở thời điểm hy hữu nầy."

Biến chuyển đột ngột của tình hình, theo nhận định của buổi hội thảo, đã làm cho hội nghị chấp nhận sự đột biến của nghị trình một cách dễ dàng. Một cuộc biểu quyết cho thấy đa số đại diện đồng ý nên dứt khoát vấn đề tranh cử của hai ông Nguyễn Vĩnh Nguyên và Trần Việt. Vì tánh cách tế nhị của vấn đề nên các đại diện đồng ý để phiên họp được thu hẹp trong vòng cấp lãnh đạo hàng đầu của đảng mà thôi. Sau đó, quyết định của phiên họp sẽ được loan báo cho toàn thể lãnh đạo tỉnh và thành bộ. Một phiên họp khá căng thẳng và gay go cho Quốc Tiến, sau một thời gian chia rẻ vì tranh chấp.

Ðể đánh tan bầu không khí căng thẳng lạnh lùng vì mặc cảm và e ngại bàng bạc trong phòng họp, ông Chủ Tịch cố vấn đoàn Quốc Tiến mở lời:

- Tôi xin thú thật rằng trong thời gian qua, với tình cảnh rả rời qua tranh chấp nội bộ của chúng ta, hình ảnh đảng cách mạng của Quốc Tiến đã suy sụp khá nhiều. Tuy nhiên, cũng chưa phải là đã muộn màng. Lấy tư cách của một chánh hữu niên trưởng, chúng tôi chân thành kêu gọi lòng yêu nước cũng như tinh thần phục vụ đảng của hai chánh hữu Nguyễn Vĩnh Nguyên và Trần Việt. Sự căng thẳng giữa hai chánh hữu chỉ có một, nhưng sự thù nghịch của những người thân thích lại gấp mười, nếu không muốn nói là đến mấy mươi lần. Cho nên, vì cái lối nhiệt thành ồn ào đó mà uy tín của đảng mình ngày một suy kém đi đối với bên trong cũng như ở ngoài đảng. Bây giờ là lúc chúng ta cần chận đứng chiều hướng đi xuống đó. Theo tôi nghĩ, những người có đủ khả năng làm điều đó, không ai khác hơn là hai chánh hữu đương sự.

Như những người học trò có lỗi, ông Chủ Tịch và ông Tổng Bí Thơ lần lượt đứng lên trình bày những nguyên nhân và động cơ đã thúc đẩy hai người đứng ra tranh cử vào ngôi thứ lãnh đạo quốc gia đó. Lý do của ai cũng tốt, cũng hợp tình hợp lý, nhưng chỉ vì hành động của hai phe ủng hộ đã tạo nên những trường hợp hiểu lầm tai hại. Ngày nay, trước các chánh hữu chỉ đạo, cả hai người cùng xin ban chỉ đạo trung ương thông cảm và bỏ qua những lỗi lầm vừa rồi và hứa sẽ cùng nhau hợp lực để đạt thắng lợi trong vấn đề trọng đại trước mắt.

Thân phận chánh trị của hai người được ủy thác cho ban chỉ đạo trung ương quyết định, trong tinh thần kỷ luật đảng cố hữu, một sự tuân hành mà hai người đã tạm quên đi trong mấy tháng qua. Tuy nhiên, không vì đó mà ban chỉ đạo có thể quyết định được một cách dễ dàng. Công việc bàn bạc cũng khá gay go và dài dòng vì phải cân nhắc giá trị và khả năng hốt phiếu của người mà đảng đưa ra, đối chiếu với những biến chuyển mới nhứt của thời cuộc.

Sau một thời gian lượng định và bàn cãi khá linh hoạt, ban chỉ đạo trung ương đi đến một sự dung hòa khá tốt đẹp là ông Chủ Tịch đứng đầu liên danh và ông Tổng Thơ Ký đứng phó. Một cuộc sắp xếp xem chừng thật dễ dàng nhưng đảng cũng đã phải mất bao nhiêu thời gian và một đôi chút uy tín và cảm tình bị sứt mẻ. Thật ra thì ngôi thứ đó chỉ hợp lý ở bề ngoài vì uy tín và khả năng của hai chánh hữu đương sự lại tỷ lệ nghịch với chức vụ và tuổi tác của họ.

Sự sắp xếp đó, dù sẽ tạo ra một đôi chút phiền muộn và tiếc rẻ trong lòng những ai đã ủng hộ Trần Việt và bản thân Trần Việt, nhưng lại tạo ra một tình huống thoải mái chung cho Quốc Tiến. Hơn nữa, chính Trần Việt cũng thấy thái độ chống cộng triệt để của ông cũng sẽ gây nhiều khó khăn cho ông, đối chiếu với chiều hướng chánh trị sắp tới của Mỹ tại Việt Nam Cộng Hòa, mà người đại diện là ông Đại Sứ sắp đến Sài Gòn nay mai.

*  *  *

Tin tức về việc hai nhân vật quan trọng của Quốc Tiến, trong kỳ bầu cử mùa thu sắp tới, hợp nhứt trở lại càng làm cho đảng viên phấn khởi bao nhiêu thì càng làm cho chánh trường Sài Gòn bắt đầu lo âu bấy nhiêu. Từ ngày Trung Tướng Thủ Tướng được báo cáo về biến chuyển đó đến nay, ông không còn tiếp tục lối sống dễ dãi nữa mà lại tỏ ra đăm chiêu và chuyên cần hơn trong công vụ. Tư dinh ông không còn là nơi tập trung những con bạc hay những tay đá gà nữa mà thường là những phiên họp chánh trị quan trọng. Phủ số 7 Thống Nhứt trở nên rộn rịp hơn trước, trực thăng đi sớm về muộn và ô-tô luân phiên ra vào cổng chánh của phủ Thủ Tướng. Trung Tướng Thủ Tướng và những yếu nhân thân cận ông bận rộn túi bụi với những báo cáo phúc trình chánh trị và với các cuộc tiếp xúc, khi tướng Thái không còn được mối liên hệ thân tình và thường xuyên với tòa Đại Sứ Mỹ như xưa.

Từ ngày Đại Sứ Ellis Bagwell đến nhậm chức và trình ủy nhiệm thư đến nay, người quan sát chánh trị thủ đô ghi nhận rằng đường dây liên lạc giữa Phủ Thủ Tướng và tòa Đại Sứ không còn bận rộn như trước. Những cuộc tiếp xúc giữa Trung Tướng Thủ Tướng và ông Đại Sứ rất thưa thớt và không khí đối thoại chỉ hạn chế trong vòng công vụ. Báo chí Sài Gòn không bỏ qua những bất thường như vậy và đã lấy đó làm đề tài cho những bài viết câu độc giả. Các phương tiện truyền thông chữ in đã ghi nhận từng ly từng tí vóc dáng, bộ điệu và tính tình của nhà đại diện ngoại giao mới của Hoa Thịnh Ðốn. Họ khai thác rất nhiều về ông nầy vì là một đề tài để bán được báo.

Với tuổi tác ngần ấy mà Ellis Bagwell lại vừa cưới một bà vợ, trẻ hơn ông gần 15 niên kỷ, cũng làm Đại Sứ như ông ở Katmandu, thủ đô xứ Népal. Cứ vài ba tuần là ông phải bay sang Népal, hoặc bà bay sang Việt Nam để Ngưu Lang Chức Nữ cùng nhau bước lên cầu Ô Thước, vì công vụ không cho phép hai người cùng sống dưới một mái nhà. Tuy nhiên, để kết hợp nhu cầu công và tư, Bạch Cung thỏa thuận và đài thọ những chuyến di chuyển như thế của hai ông bà.

Nhưng, nếp sống như có vẻ yêu đời và tươi trẻ đó lại mâu thuẫn với tâm tính của ông. Với bước đi khoan thai chậm rãi như đếm từng bước một, nét mặt lạnh lùng, cặp mắt xanh da trời ít cử động, như đứng tròng đàng sau cặp kiếng cận dày cộm và một giọng nói vừa đủ nghe qua nhịp điệu thật chậm, ông Đại Sứ được báo chí tặng cho biệt danh là "ông già tủ lạnh". So với Trung Tướng Thủ Tướng, ông Đại Sứ đáng là bậc cha chú nên bang giao giữa hai người rất tẻ nhạt, chứ không như với Đại Sứ Ball trước kia. Hơn nữa, sứ vụ của ông ở nhiệm kỳ Sài Gòn nầy, như đã được Bạch Cung phó thác, không cho phép ông biểu lộ thân tình với cấp lãnh đạo đương quyền của Việt Nam.

Ðối với tòa Đại Sứ Mỹ, việc hai ông Nguyễn Vĩnh Nguyên và Trần Việt cùng đứng chung liên danh là một dữ kiện tốt vì có lợi cho đường lối mà Hoa Thịnh Ðốn mong muốn. Tuy nhiên, dữ kiện đó chưa cho phép tòa Đại Sứ yên lòng vì tin tức của Michael Norton lại cho biết rằng tướng Thái cũng tỏ quyết tâm dấn thân vào cuộc chạy đua tranh ngôi tổng thống dân cử mùa thu. Nếu tướng Thái ứng cử thì chắc là cuộc bầu cử sẽ khó trung thực và đứng đắn vì tòa Đại Sứ cho rằng những người lãnh đạo đương quyền của những quốc gia đang lên như Việt Nam nầy khó chấp nhận một sự thất bại nếu họ ra tranh cử. Những nhà ngoại giao Hoa Kỳ từng phục vụ tại những nhiệm sở tương tự như Việt Nam đều cho rằng những người lãnh đạo tại chức sẽ tìm mọi cách để thắng cử. Truyền thống dân chủ qua đầu phiếu của Mỹ làm cho họ ghê tởm những sự gian lận để dựng lên một chế độ có hình thức dân cử vì như thế sự viện trợ của Hoa Kỳ sẽ bị dư luận quốc nội chống đối.

Do đó, trong tòa Đại Sứ bắt đầu manh nha một khuynh hướng nhằm ngăn cản tướng Thái ra ứng cử. Bộ tham mưu đặc biệt của Đại Sứ Bagwell làm việc ngày đêm để tìm phương cách khuyến cáo khéo léo Trung Tướng Thủ Tướng rút lại ý muốn tranh cử của ông trước khi nó trở thành công khai. Lúc bấy giờ, việc ngăn cản sẽ khó khăn hơn vì vấn đề thể diện của một ông Thủ Tướng. Và người Mỹ ý thức được rằng ở Á Ðông, chuyện mất mặt là điều khó chấp nhận.

Trái với lúc ban đầu, Đại Sứ Bagwell mở chiến dịch tiếp xúc thường xuyên hơn với tướng Thái nhưng, qua đó, cũng chưa có một khuyến cáo nào được đưa ra cho tướng Thái vì Bagwell nghĩ rằng mức độ thân tình giữa hai người chưa cho phép làm như vậy. Ngoài ra, Michael Norton cũng gia tăng nhịp độ tiếp xúc riêng tư và không chánh thức với tướng Thái, cũng như với những người thân cận Trung Tướng Thủ Tướng, như ông Vũ Tân bộ trưởng phủ Thủ Tướng, Đại Tá Lộc và Đại Tá Thy. Những cuộc tiếp xúc nầy ban đầu thì thân thiện nhưng lần hồi lại căng thẳng và khó chịu. Nhiều khi những lời yêu cầu hội kiến được phía tướng Thái từ chối khéo và dĩ nhiên là phía Hoa Kỳ không bằng lòng vì bị khước từ.

Áp lực của tòa Đại Sứ đối với Trung Tướng Thủ Tướng càng nặng nề hơn nữa khi thời điểm ghi danh đã gần kề. Tuy nhiên, tòa Đại Sứ đánh giá rằng những áp lực của họ đang có tác động thuận lợi vì trong lúc những liên danh dân sự đã chánh thức ghi tên thì phía quân nhân cầm quyền vẫn còn im hơi lặng tiếng, mặc dù tướng Thái đã gia tăng những chuyến kinh lý đột xuất. Các cuộc di chuyển đó được tòa Đại Sứ Hoa Kỳ xem như những chuyến đi vận động tranh cử trá hình.

Thấy áp lực của sứ quán không đem lại kết quả mong muốn, Michael Norton khuyến cáo nên đề nghị giám đốc CIA Hoa Thịnh Ðốn cho điều Ralph Miller sang Sài Gòn. Dưới thời tổng thống Ngô Ðình Diệm, Ralph Miller là trưởng ban công tác cụm CIA của tòa Đại Sứ Mỹ tại Sài Gòn. Ông đã từng hoạt động mật thiết với tướng Thái trong mấy năm liền qua một chương trình công tác đặc biệt của "Sở Liên Lạc", có thỏa hiệp của văn phòng ông cố vấn phủ tổng thống, Ngô Đình Nhu. Sở nầy là danh tính bình phong cho mọi hoạt động có tính cơ mật và mờ ám chống cộng sản cũng như chống lại mọi tổ chức thù địch của chế độ, chánh trị cũng như không chánh trị. Trong những năm hoạt động với Miller, tướng Thái còn mang cấp bực trung tá và chỉ hoạt động trong lãnh vực quân sự đánh phá hậu phương cộng sản ở phía Bắc vĩ tuyến 17.

Theo lệnh của "Sở Liên Lạc", trung tá Thái - lúc bấy giờ là chỉ huy trưởng Chiến Ðoàn Không Vận, đóng tại Tân Sơn Nhứt - thành lập một toán bay gồm một số phi cơ vận tải C-47 để thi hành những phi vụ tối mật, mang ám hiệu "Cuồng Phong", có nhiệm vụ thả biệt kích xuống miền Bắc Việt Nam để đánh phá các điểm chiến lược của địch. Trong công tác nầy, Việt Nam chỉ cung cấp người và phi cơ còn chiến cụ và trợ cấp đặc biệt cho phi hành đoàn đều do cụm CIA của Ralph Miller đài thọ. 

Những chuyến bay "Cuồng Phong" rất nguy hiểm, thường thi hành ban đêm và bay sà mặt đất và sát ngọn cây để tránh hệ thống ra-đa và đài quan sát phòng không. Bù lại, những phi hành đoàn nầy được trợ cấp hậu hĩ vì trong chuyến bay nào họ cũng cọ xát với lưỡi hái của Tử Thần. Tuy nhiên, cũng đã có nhiều người nằm lại trên tuyến bay với tư cách là biệt tích, hoặc bỏ xác trong tinh thần sinh Nam tử Bắc hay là ngồi tù cộng sản đến mãi lâu về sau.

Ðó là không nói đến những toán biệt kích được thả xuống mà "Sở Liên Lạc" thường âm thầm ẩn ý cho phi hành đoàn biết rằng:"Các anh cứ thả họ xuống, coi như xong nhiệm vụ, không cần phải thắc mắc". Qua đặc vụ dài khoảng năm hay sáu năm gì đó, đôi khi cùng ăn, cùng ở, cùng giải trí với nhau nên giữa trung tá Thái và Ralph Miller có một mối thân tình thật sâu đậm, gần như huynh đệ chi binh. Lợi dụng quan hệ tình cảm xưa cũ giữa hai người, tòa Đại Sứ hy vọng rằng Miller sẽ thuyết phục được tướng Thái dễ dàng hơn. Nhưng thời cuộc và nhứt là chánh trị đã biến đổi con người và làm xáo trộn cả tình bằng hữu. Cho nên Miller cũng không thành công dù cho ông đã được điều động đặc biệt từ một nhiệm sở tràn đầy công tác ở Nam Mỹ sang Việt Nam.

Một vài ngày sau, nhật báo "The New York Daily", một tờ báo nổi tiếng là phản chiến có nhiều độc giả nhứt ở Mỹ, tung tin tướng Thái đã đỡ đầu cho một hệ thống buôn lậu nha phiến và vàng lá quan trọng tại Ðông Dương. Theo bài báo thì hệ thống nầy hoạt động từ khi tướng Thái chưa làm Thủ Tướng và mạn lưới bành trướng mạnh mẽ hơn khi ông nắm quyền hành pháp. Tờ báo cho rằng họ có đầy đủ bằng chứng để loan tin nầy. Dư luận của bài viết lại được một vài nghị sĩ Mỹ gián tiếp xác nhận khiến cho giá trị của bài báo khó bị đặt thành vấn đề.

Phản ứng lại nguồn tin ác ý đó, tham vụ giao tế của Phủ Thủ Tướng tuyên bố:"Luận điệu bôi lọ cấp lãnh đạo Việt Nam, ở một thời điểm nào đó, là một "trò chơi" đầu độc dư luận khá quen thuộc. Thực chất của tin tức mới là điều quan hệ và điều đó hẳn dân chúng Việt Nam cũng đã hiểu từ lâu. Tính liêm khiết của Trung Tướng, không nói ra nhân dân cũng thấy, là một điều hiển nhiên và đó chính là đức tính căn bản để ông thành công qua những thăng trầm của thời cuộc, từ khi lật đổ tổng thống Ngô Ðình Diệm đến nay". Một lời tuyên bố khá tổng quát và chung chung phần nào biện minh được cho tướng Thái dù khó thuyết phục nổi tác giã của bài báo trên "The New York Daily". Nhưng, cũng không nhờ lời phát ngôn của ông tham vụ giao tế mà tướng Thái được yên ổn với lương tâm.

Thực ra, trong những ngày thi hành các phi vụ biệt kích ở hậu tuyến cộng quân, khi trên lãnh thổ Việt Nam, lúc trên đất Lào và Cam Bốt, trung tá Thái thời đó đã gián tiếp chấp nhận cho những nhân viên phi hành thân thích của ông làm những chuyện mờ ám liên quan đến nha phiến và vàng. Ông cho như vậy là để an ủi anh em thuộc toán "Cuồng Phong" trong nếp sống kham khổ và cận kề với cái chết cũng như để tăng khả năng tài chánh của chiến đoàn biệt kích không quân.

Người ta không rõ bản thân trung tá Thái có dính líu đến công tác đó hay không nhưng điều dễ thấy là trong các cuộc vui chơi ở thành phố không khi nào trung tá Thái móc tiền túi ra thanh toán mà đều do những người tháp tùng chi trả. Ðặc điểm của trung tá Thái là không bao giờ có tiền trong người nhưng thường đi ăn chơi ở những chỗ sang trọng. Vì biết mặt, biết tiếng ông nên chủ nhân các điểm tiêu khiển và giải trí của Sài Gòn đều ghi sổ cho ông, nếu như không có ai thanh toán.

Vì vậy cho nên khi ông làm Thủ Tướng, những chủ nợ đó khéo léo nhắc nhở ông bí thư Phủ Thủ Tướng để được giải quyết một cách thỏa đáng. Lúc bấy giờ, Ralph Miller cũng biết được những hành động mờ ám đó, nhưng ông ta không nói gì cả mà chỉ ghi nhận thế thôi. Nếu như im lặng là đồng ý thì Miller cũng có một phần trách nhiệm. Thế nhưng, ông cứ thụ động ghi nhận sự kiện vì ông cần có những công tác được hoàn tất. Tuy nhiên, Miller cũng ghi vào nhật ký công tác để tránh phần trách nhiệm về sau. Miller đã coi sinh hoạt bất thường ngoài lề biệt vụ như thế là phương tiện để kích động những nhân viên biệt vụ Việt Nam liều mình cho công tác.

Ngày nay, chuyện đó lại là một dữ kiện tốt để góp phần vào những áp lực không thành cho một nhu cầu chánh trị. Với những con người tình báo, thân tình chỉ biến chuyển tùy theo kết quả cần đạt được cho một công tác. Nhớ lại chuyện xưa, người cũ, tướng Thái không còn nghi ngờ gì nữa ở xuất xứ của nguồn tin làm nên bài báo của "The New York Daily". Chính căn nguyên của nguồn tin đó làm cho ông thêm phần lo ngại vì biết chắc rằng nếu không lùi bước thì ông sẽ không được gì hết lại còn thêm nhiều mất mát, thậm chí mất mạng.

Vết xe đổ còn hằn dấu, sau vụ tổng thống Ngô Ðình Diệm, chưa phai mờ với thời gian thì lẽ nào tướng Thái lại dại dột đi vào. Không ai đùa với lửa thì cũng không ai có thể coi thường chuyện đương đầu với Mỹ một cách ngoan cố. Tướng Thái phân vân và lo âu lộ rõ ra mặt. Tự xét mình và càng suy nghĩ đắn đo cân nhắc ông càng thấy khuynh hướng an thân đẹp phận với những gì đang có trong tay là hợp lẽ thay vì nặng lòng với tham vọng cao xa.

Tuần lễ sau, chính tờ "The New York Daily" lại đăng một bài báo khác xác nhận rằng hệ thống buôn lậu nha phiến và vàng đã loan báo là chuyện có thực nhưng người cầm đầu không phải là tướng Thái. Sở dĩ trước kia tờ báo đưa tên tướng Thái là vì có sai lầm trong việc giải đoán các công điện mật mã. Bài báo sửa sai nầy cho tướng Thái một cơ hội tốt để đả kích nặng nề những người Mỹ còn mang nặng một tinh thần thực dân mới và kêu gọi dân chúng đề cao cảnh giác trong kỳ bầu cử lớn sắp tới.

Trên các hệ thống truyền thanh và truyền hình quốc gia, Trung Tướng Thủ Tướng đã dẫn trường hợp đó để tuyên bố rằng:"Vì tinh thần yêu nước của một chiến sĩ, tôi sẽ đứng ngoài cuộc tranh cử mùa thu để bảo đảm một cuộc bầu cử trong sạch và thật dân chủ". Tướng thái cam kết với nhân dân là ông sẽ bảo vệ cuộc bầu cử sắp tới chống lại mọi nỗ lực khuynh đảo bất cứ từ đâu tới, của ngoại bang cũng như của cộng sản. Ông quan niệm thà chết ở chiến tuyến như một chiến sĩ còn hơn là bám lấy lợi danh mà nhục nhã ở chánh trường.

Ralph Miller mĩm cười khoan khoái khi đọc bản tin đặc biệt tường thuật lại bài nói của tướng Thái trên hệ thống truyền thông. Ông Đại Sứ vui ra mặt và lần đầu tiên từ khi ông đến Việt Nam, người ta mới thấy được nụ cười của "ông già tủ lạnh", dù là nụ cười bủn xỉn, nửa miệng. Một vài nhật báo của thủ đô ca ngợi thái độ thức thời và sáng suốt của tướng Thái. Nhiều tờ báo lớn của Hoa Thịnh Ðốn và Nữu Ước tán thưởng không tiếc lời quyết định "yêu nước và hợp thời" của một "tướng lãnh không cuồng si quyền lực, một chiến sĩ đích thực". Ðài VOA thì cho ông là một tướng lãnh "hy hữu của một thời đại trong đó quân lực đang đóng một vai trò chủ yếu trong chánh tình Việt Nam Cộng Hòa từ khi tổng thống Ngô Ðình Diệm nằm xuống đến nay".

Trái lại, quyết định đó của tướng Thái đã làm cho thân hữu của ông rất đỗi ngạc nhiên, nhứt là ông bộ trưởng phủ Thủ Tướng và hai ông Đại Tá Lộc và Thy, vì ông không có bàn qua với họ về quyết định đó. Họ đã tự động kéo đến tư dinh để tìm hiểu vấn đề. Tất cả đều được cho biết là ông đã quyết định như thế "vì nhu cầu đất nước và vì quyền lợi tối thượng của Tổ Quốc", chấm hết!

Riêng những người thân cận với ông trong công tác biệt vụ mới thấu hiểu lý do chính xác khiến ông phải chấp nhận hy sinh như vậy trên hành trình chánh trị tưởng như đang lên của ông. Bây giờ, tướng Thái mới cay đắng nhận ra lòng dạ của người Mỹ, mà trước kia ông vẫn nghĩ rằng rất bằng hữu và thủy chung. Họ đã từng đồng cam cộng khổ với ông trong công tác hiểm nguy, trên những chuyến bay toát mồ hôi lạnh vì muốn đạt được mục tiêu. Giờ đây, cũng vì mục đích của công tác nên họ không cần phải đắn đo về phương tiện.

*  *  *

Quyết định, mà người ngoại cuộc coi như là có tính bốc đồng quen thuộc của tướng Thái, tạo một dư luận bất bình lớn lao trong giới tướng lãnh. Từ các vùng chiến thuật, từ các quân binh chủng, công điện đua nhau bay về Văn Phòng Thường Trực Hội Ðồng Quân Nhân đòi hỏi một phiên họp khẩn cấp. Đại Tướng Trần Sa Châu, Quốc Trưởng kiêm Chủ Tịch Hội Ðồng cho triệu tập ngay phiên họp đặc biệt các sĩ quan thành viên của Hội Ðồng Quân Nhân.

Hội Đồng nầy, ngoài các sĩ quan lãnh đạo hành pháp và tổng bộ trưởng còn quy tụ những tư lệnh vùng và quân binh chủng thuộc quân lực Việt Nam Cộng Hòa, có nhiệm vụ hoạch định chánh sách và chiến lược điều hành đất nước. Ðến ngày họp, các cổng vào bộ Tổng Tham Mưu đều tăng cường biện pháp kiểm tra an ninh. Những con đường bao quanh vùng tổng hành dinh nầy của quân lực bị quân cảnh và cảnh sát phong tỏa. Hướng lưu thông thường lệ bị thay đổi khiến cho nhiều đường trong thành phố bị tắc nghẽn tạo nên những trường hợp kẹt xe kinh khủng. Quanh phòng họp chánh, quân cảnh và nhân viên an ninh chìm nổi đông đặc, làm thành những hàng rào vòng đai bảo vệ thật chặt chẽ.

Bầu không khí Sài Gòn sáng hôm đó bổng nhiên trở nên sôi động với cuộc họp đặc biệt. Người dân đường phố lại liên tưởng đến thời kỳ xáo trộn trước đây của những cơn chánh biến. Các địa điểm then chốt của thủ đô đều có quân đội án ngữ. Một vài hướng xâm nhập quan trọng của thành phố lại có thiết giáp tăng cường. Hai chiếc phi cơ quan sát bay lượn trên vùng trời Sài Gòn. Nhà nhà mở máy thu thanh để đón chờ tin tức về một biến cố nào đó, nhưng chương trình phát thanh vẫn được tôn trọng chớ không phải là những khúc nhạc quân hành tiêu biểu của các lần đảo chánh, chỉnh lý hay biểu dương lực lượng. Lối động binh như vậy làm cho quần chúng nhớ lại thời kỳ bất ổn chánh trị dưới chế độ Ngô Ðình Diệm và trong những năm tháng đầu của chánh thể quân nhân. Nhưng, lần nầy thì quân đội đang hành động để nói lên sự bực tức của những người chiến sĩ trước tình hình chánh trị.

Tòa Đại Sứ Hoa Kỳ để lộ thái độ bối rối của họ qua các liên lạc trực tiếp và khẩn cấp với yếu nhơn chánh phủ cũng như của quân đội. Cố vấn quân sự Mỹ cũng được tòa Đại Sứ hạch hỏi. Có bao nhiêu đường liên lạc giữa Việt Nam và Mỹ trong thành phố là bấy nhiêu cuộc thăm dò và tìm hiểu. Ðại sứ Bagwell tìm mọi cách để liên lạc với Trung Tướng Thủ Tướng, nhưng hoài công vì tướng Thái đang ở trong phòng họp. Tòa Đại Sứ lo ngại về một cuộc binh biến do những tướng lãnh bất bình với quyết định tiêu cực của tướng Thái mà lôi cuốn một số đơn vị quân đội đứng lên đảo chánh. Và, trong cơn thịnh nộ nầy có thể những người đứng lên đã cô lập tướng Thái chăng? Nhưng, tất cả đều ở trong đám mây mù vì đây là một trong những lần hiếm có mà bí mật đã được giữ tuyệt đối.

Mức độ căng thẳng ngoài đường phố càng gay gắt thì tình trạng nóng bỏng bên trong phòng họp cũng lên cao, khi cuộc thảo luận càng lúc càng đi sâu vào quyết định từ bỏ bất ngờ, có vẻ bốc đồng, của tướng Thái. Dư luận chung của Hội Đồng coi đó như là một tiếng sét giữa vùng trời xanh, nắng chói! Sau nhiều giờ lời qua tiếng lại vì Hội Đồng khó chấp nhận lý do mà tướng Thái đưa ra để không ứng cử tổng thống, tướng tư lệnh vùng Hỏa Tuyến đập bàn đứng lên phát biểu, nét mặt đỏ lên vì tức giận:

   - Thưa Đại Tướng Chủ Tịch, thưa Hội Ðồng. Tôi là một quân nhân chỉ biết có chiến trường. Khi thành lập Hội Ðồng nầy, chúng ta đã thỏa thuận với nhau về nguyên tắc "Tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách". Suốt mấy năm trời nay, một vài tướng lãnh được trao trọng trách điều hành chánh trị tại hậu phương, trong khi một số khác, như chúng tôi đây, ngày đêm lặn lội với anh em binh sĩ ngoài chiến tuyến. Chúng tôi đã hoàn toàn tin tưởng ở quý vị tướng hậu phương để trực diện với kẻ thù. Nay, ngoảnh mặt nhìn lại hậu phương thì, than ôi, cả một cơ đồ đang sụp đổ! Quyết định không ra tranh cử của Trung Tướng Thái, sau khi một bài báo Mỹ tố cáo Trung Tướng dính líu vào một hệ thống buôn lậu, là một quyết định cá nhân và nông nổi vì không có ý kiến của Hội Đồng. Hành động đó làm tổn thương uy tín của quân đội. Chúng ta không thể chấp nhận một điều nhục nhã như vậy.

Đại Tướng Châu thở dài, nhìn sang Tướng Thái, ngỏ ý nhường lời cho ông nầy. Tướng Thái đứng lên phân trần:

- Như tôi đã trình bày cùng với Hội Đồng từ đầu phiên họp là quyết định của tôi có tính cách hoàn toàn cá nhân. Tôi cũng xin nhận lỗi là không kịp tham khảo Hội Đồng, nhưng chính Đại Tướng Chủ Tịch đây cũng đồng ý như vậy. Các anh em cũng thấy rằng vì bị thời hạn ghi danh gần kề chi phối nên tôi không có cách nào khác hơn. Các anh em đã biết thế nào là nổi khổ tâm khi được một cố vấn Mỹ của đơn vị khuyến cáo những điều mà các anh em không muốn thi hành. Như vậy, các anh em sẽ thông cảm cho tôi hơn nữa trong nỗi đau khổ của tôi trước áp lực của tòa Đại Sứ Hoa Kỳ. Nổi khổ của tôi vì sư dồn ép của Mỹ còn to lớn hơn nỗi khổ của anh em gấp bội.

Tướng tư lệnh vùng Châu Thổ đẩy mạnh ghế đứng lên nói, hướng về tướng Thái:

- Tôi không thể chấp nhận lập luận của Trung Tướng. Mặc dù là một quyết định cá nhân, nhưng hành động của Trung Tướng đã làm cho tập thể quân đội phải xấu hổ. Quân đội đã đứng lên lật đổ một chế độ độc tài gia đình trị không phải để rồi cúi đầu nghe lệnh mấy thằng Mỹ. Chúng ta phải tiếp nối truyền thống bất khuất của tiền nhân để cứu nước và dựng nước. Chiến cuộc đang đi lần đến hồi kết một cách tốt đẹp và thắng lợi là nhờ công lao của những chiến sĩ. Thành quả đó đâu phải để cho các ngài chánh trị xôi thịt thừa hưởng, rồi họ lại ngồi trên đầu trên cổ chúng ta mà tạo ra một chế độ độc tài khác. Chừng đó quân đội lại phải một lần nữa đứng lên hay sao? Mỹ thì lúc nào cũng đòi hỏi chánh quyền dân sự. Họ đâu có biết tình cảnh thực tế của đất nước mình. Thời buổi bây giờ chưa phải là lúc của những chánh khách mà vẫn còn là của chúng ta, những người cầm súng. Với thằng cộng sản đạn pháo nả vào đầu nó còn chưa ăn nhằm gì thì nói chuyện chánh trị là điều vô ích và phi lý.

Đại Tướng Châu cố tìm cách dung hòa những ý kiến dị biệt để cho bầu không khí phiên họp dịu xuống:

- Tôi rất thấu hiểu nỗi khổ tâm của Trung Tướng Thái và niềm uất hận của các anh em khác, có mặt cũng như không có mặt nơi đây. "Ðoạn đường, ai có qua cầu mới hay". Ðứng ngoài nhìn vào thì không làm sao hiểu được cái khó khăn của mỗi người. Tôi thấy phiên họp hôm nay có hai khuynh hướng. Một đàng thì muốn trả chánh trường lại cho dân sự. Bên kia thì cương quyết giữ chánh trường lại cho quân lực. Bên nào cũng có những lập luận xác đáng và hợp lý. Ðối chiếu với chánh trị quốc tế, đặc biệt là với chiều hướng sắp tới của Mỹ để giải quyết chiến cuộc nầy, các anh em hẳn cũng đã thấy rằng chiến tranh Việt Nam nầy đã làm cho bao nhiêu chánh phủ Hoa Kỳ, Dân Chủ lẫn Cộng Hòa, phải điêu đứng. Với cuộc bầu cử tổng thống sắp tới của họ, đảng nào cho thấy có một giải pháp tốt nhứt để chấm dứt chiến tranh ở đây thì đảng đó sẽ có nhiều khả năng thắng cử hơn. Như vậy, nếu tìm được đáp số cho bài toán Việt Nam thì đảng cầm quyền hiện nay của Mỹ mới mong tiếp tục làm chủ Tòa Bạch Ốc. Và ẩn số cho bài toán kia của họ lại nằm trong cuộc bầu cử tổng thống của chính chúng ta, nghĩa là một chánh quyền hợp pháp do dân bầu ra. Ðó là mấu chốt của vấn đề.

- Vậy thì, kính thưa Đại Tướng Chủ Tịch, vì Trung Tướng Thái đã quyết định không ra tranh cử thì tôi đề nghị Hội Đồng thảo luận và biểu quyết một vài người nào khác ra ứng cử dưới danh nghĩa quân lực. Lẽ nào trong mấy năm qua quân đội đã hoạt động hữu hiệu để điều chỉnh tình hình chánh trị, rồi nay lại dọn cỗ cho bọn chánh khách ngồi chễm chệ mà đớp sao? Lúc bấy giờ không còn ai cho là chánh quyền tự phong, tự dựng lên nữa vì sẽ do nhân dân bầu ra.

- Ý kiến của Trung Tướng tư lệnh Sơn Khu là một ý kiến đáng được quan tâm vì có vẻ hợp lý. Nếu tôi nhớ không lầm thì dường như trước kia Đại Sứ Carlos Ball đã đưa ra giải pháp Trung Tướng Thái giải ngũ ra tranh cử, nhưng nghe đâu Hoa Thịnh Ðốn không tán thành vì chẳng lường gạt được ai.

- Kính thưa Đại Tướng, tại sao chúng ta cứ phải thắc mắc về những gì Mỹ muốn hay Mỹ không muốn hoài vậy? Như thế thì chừng nào chúng ta mới giải quyết được những vấn đề của chính chúng ta? Chúng ta nên nhớ rằng người Mỹ thường giải quyết vấn đề thiết thân của Hoa Kỳ bằng những vấn đề của các nước chư hầu chịu khó khúm núm, dĩ nhiên là trên đầu trên cổ của dân tộc các quốc gia đó. Tôi xin đề nghị Hội Đồng biểu quyết trước tiên chuyện quân đội nên có một liên danh trong kỳ bầu cử tới hay không. Sau đó, chúng ta sẽ bước sang vấn đề nhân sự.

Hội Đồng chấp thuận đề nghị của thiếu tướng tư lệnh vùng Duyên Hải và đa số ủy viên chấp thuận việc quân lực tiếp tục công tác chánh trị. Vì ý kiến của ông được tán thành nên thiếu tướng tư lệnh Duyên Hải lại đứng lên phát biểu tiếp:

- Kính thưa Đại Tướng và Hội Đồng, trong số các tướng lãnh tham chánh từ trước đến nay, chỉ có Đại Tướng và Trung Tướng Thái là những người đã có uy tín quốc nội lẫn quốc tế. Bây giờ, Trung Tướng Thái đã dứt khoát không ra ứng cử rồi thì còn lại Đại Tướng. Chúng tôi đề nghị Hội Đồng biểu quyết để yêu cầu Đại Tướng đứng đầu liên danh quân đội. Ðể cho liên danh được nhẹ bớt màu sắc quân lực, chúng tôi đề nghị mời một nhân sĩ dân sự đứng phó vậy.

Kết quả biểu quyết tán thành Đại Tướng Châu ra ứng cử tổng thống và ủy thác cho Đại Tướng mời người đứng phó trong liên danh. Ngỡ ngàng trước một quyết định đột ngột như thế, Đại Tướng Chủ Tịch cố tìm cách thoái thác. Ông phân trần rằng từ trước đến nay ông ngồi vào vị trí chánh trị theo ý muốn của quân đội, với một hư ảnh về "người hùng của cuộc đảo chánh". Nay, ông không muốn tiếp tục vai tuồng đó nữa. Nhưng, Hội Đồng tìm mọi lý lẽ để thuyết phục Đại Tướng Châu vì Hội Đồng cho rằng đây sẽ là một chức vụ do dân bầu lên và như vậy Đại Tướng sẽ cứu vãn được danh dự và uy tín của quân lực. Rốt cuộc Đại Tướng Châu đành phải chấp nhận quyết định của tập thể, với điều kiện là Trung Tướng Thái và các tướng lãnh khác phải hỗ trợ cho ông tối đa và một cách chân tình.

Tin quân đội quyết định đưa một liên danh ra tranh cử vừa được loan báo ở thành phố thì Đại Sứ Bagwell vội vàng xin gặp Đại Tướng Quốc trưởng Trần Sa Châu.

- Tôi xin có lời chúc mừng Đại Tướng nhân dịp Hội Ðồng Quân Nhân tín nhiệm Đại Tướng ra ứng cử tổng thống vào mùa thu tới đây. Tôi rất đồng ý với các tướng lãnh trong Hội Đồng về vị trí của Đại Tướng trên chánh trường Việt Nam Cộng Hòa. Tuy nhiên, tôi cũng xin Đại Tướng để ý cho một điều là, đối với người Mỹ chúng tôi, ai sẽ làm tổng thống trong tương lai không quan trọng bằng cuộc bầu cử sắp tới sẽ diễn ra như thế nào. Đại Tướng nên hiểu rằng chúng tôi sẽ giữ một thái độ bàng quan trong cuộc bầu cử sắp tới tại đây. Bàng quan ở chỗ chúng tôi sẽ đứng đàng sau mọi liên danh chứ không phải ở chỗ chúng tôi nhắm mắt bịt tai để cho chánh quyền mặc tình thao túng cuộc bầu cử.

Đại Tướng Châu mĩm cười và trấn an ông Đại Sứ:

- Ông Đại Sứ lo hơi sớm. Ông Đại Sứ cứ yên tâm. Tôi không phải là con người say mê chánh quyền một cách điên cuồng đến độ có thể nhắm mắt làm mọi cách để thắng cử hay là để cho cuộc bầu cử trở thành một trò lố bịch.

- Với một người như Đại Tướng thì chúng tôi thấy yên tâm về phương diện đó. Tuy nhiên, bổn phận chúng tôi bắt buộc tôi phải nói lên những thắc mắc như thế. Xin Đại Tướng quốc trưởng thông cảm. Nhân tiện, xin Đại Tướng cho biết danh tính người cùng liên danh với Đại Tướng, nếu không có gì trở ngại.

- Bây giờ hãy còn quá sớm đối với tôi vì tôi chưa nghĩ đến ai cả. Khi nào chọn xong thì ông Đại Sứ sẽ rõ cùng lúc với nhân dân chúng tôi.

- Xin cám ơn Đại Tướng và thành thật chúc Đại Tướng nhiều may mắn.

Ông Đại Sứ ra về, lòng còn nhiều thắc mắc và lo âu. Rồi đây ông sẽ tường trình cho chánh phủ như thế nào về nỗ lực thuyết phục tướng lãnh Việt Nam trở về với chiến trường, theo ý muốn của Hoa Thịnh Ðốn đây? Ông đã nghĩ rằng khi áp lực được tướng Thái là xong chuyện, nào ngờ đâu giờ đây lại gặp khó khăn ở phía Hội Ðồng Quân Nhân! Ðối với Đại Tướng quốc trưởng, tòa Đại Sứ khó tìm ra khuyết điểm để khai thác gây áp lực như họ đã hành động đối với tướng Thái. Tướng Châu tuy không có một dĩ vãng oai hùng, nhưng cuộc sống yên phận của ông không để lộ một sơ hở nào có thể khai thác được. Hơn nữa, dù tướng Châu không phải là con người đam mê chánh trị nhưng cũng không dễ gì thuyết phục được ông vì quyết định đó không phải là quyết định của cá nhân. Ông Đại Sứ cảm thấy khó khăn vô cùng vì đó là ý muốn của Hội Ðồng Quân Nhân, dại diện cho toàn thể Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa.

Sau khi tiếp xúc với tướng Châu trở về tòa Đại Sứ, Ellis Bagwell cho triệu tập ngay phiên họp đặc biệt và khẩn cấp, gồm các thành phần liên hệ đến chánh trị Việt Nam. Kết quả của phiên họp nầy là một bản phúc trình khoảng 2.000 từ được cho vào tín hàm ngoại giao gửi "hỏa tốc" về Hoa Thịnh Ðốn. Phúc trình gửi thẳng về tổng thống Hoa Kỳ nêu lên sự hiện hữu tất nhiên của quân lực trên chánh trường Việt Nam Cộng Hòa trong giai đoạn hiện tại. Phúc trình cho rằng:

[...]

"Thật là một sự lầm lẫn khá lớn lao nếu chúng ta nhứt quyết loại lực lượng đó khỏi chánh trường ngay bây giờ, nhứt là loại bằng áp lực trực tiếp của chúng ta. Tôi nghĩ rằng Đại Sứ Carlos Ball đã có cơ sở của riêng ông để bênh vực cho các tướng lãnh cầm quyền. Tuy nhiên, duy trì các tướng lãnh đã cầm quyền trong chế độ dân cử tương lai không phải là một giải pháp tốt đẹp. Nay, Đại Tướng Quốc-Trưởng Trần Sa Châu được Hội Ðồng Quân Nhân tín nhiệm để ra tranh cử tổng thống trong cùng điều kiện với các liên danh khác, tôi không thấy có gì đáng lo ngại, với điều kiện là chúng ta phải đòi hỏi chánh quyền tại chức thực hiện một cuộc bầu cử dân chủ và ngay tình."

"Hơn nữa, tướng Châu không phải là một nhân vật chánh trị đáng ngại tại Việt Nam Cộng Hòa và phần thắng của ông không đáng kể so với liên danh dân sự. Giải pháp mà tòa Đại Sứ tại Sài Gòn xin Tổng Thống tán đồng là cứ chấp nhận việc Đại Tướng Châu tranh cử để cho hình thức dân chủ được trọn vẹn và tốt đẹp. Tướng Châu có đắc cử hay không là nhiệm vụ của chúng tôi, những người ở tại chỗ. Tôi mong rằng Tổng Thống vẫn tiếp tục tin tưởng ở khả năng dàn xếp của tôi để có thể thấy trước rằng ý muốn của Tổng Thống sẽ được thực hiện trăm phần trăm."

[...]

Phúc trình đã tới tay của Tổng Thống Hoa Kỳ mấy ngày rồi mà Đại Sứ Bagwell vẫn chưa có chỉ thị hồi âm của tòa Bạch Ốc. Sự im lặng của Hoa Thịnh Ðốn làm cho ông Đại Sứ càng thêm lo ngại. Mãi cho đến khi điện báo của tòa Đại Sứ cho biết tướng Châu sẽ giải ngũ để đứng cùng liên danh với một nhân vật dân sự, Bạch Ốc mới có điện báo chánh thức chấp thuận đề nghị của Đại Sứ Bagwell. Thế là ông Đại Sứ lại vui vẻ xin yết kiến Đại Tướng Quốc Trưởng để bàn về trường hợp ứng cử của ông nầy:

- Sự chọn lựa của Đại Tướng Quốc Trưởng thật là tuyệt hảo. Người đứng phó trong liên danh của Đại Tướng là một nhân vật chánh trị có uy tín lại được sự ủng hộ của các tôn giáo lớn tại Việt Nam Cộng Hòa. Hy vọng thắng phiếu của Đại Tướng trong kỳ bầu cử tới kể như to lớn vô cùng, nhứt là với cái thế chánh quyền của Đại Tướng.

- Tôi xin thành thật cám ơn ông Đại Sứ. Tuy nhiên, ông Đại Sứ không nên nghĩ rằng tôi sẽ đắc cử nhờ lợi thế của người cầm quyền. Tôi chỉ muốn đắc cử với sự tin cậy và ủng hộ của dân chúng, vì tôi muốn lãnh đạo đất nước nầy chớ không muốn tìm một địa vị để hưởng thụ.

- Đại Tướng rất có lý. Tinh thần yêu nước đó của Đại Tướng thật ra không còn nghi ngờ vào đâu được và xứng đáng với lời ca tụng của thiên hạ từ trước đến nay. Đại Tướng không như tướng Thái, và điều đó cho phép chúng tôi yên lòng khi được biết Đại Tướng sẽ ra tranh cử. Trái lại, chúng tôi chỉ lo rằng, vì đố kỵ, tướng Thái lại sẽ có một thái độ tiêu cực đối với liên danh của Đại Tướng...

Trái với biệt danh "ông già tủ lạnh", lần diện kiến nầy Đại Sứ Ellis Bagwell rất dài dòng với Đại Tướng quốc trưởng Trần Sa Châu. Nội dung câu chuyện xoay quanh mâu thuẫn giữa hai vị tướng đứng đầu hành pháp từ bao lâu nay, thường trong cảnh đồng sàng dị mộng.

Ông Đại Sứ ra về, Đại Tướng Châu ngồi lại trong văn phòng đối diện với những âu lo mà buổi tiếp kiến đã gợi ra. Càng suy nghĩ và càng hồi tưởng lại những năm tháng làm chánh trị cùng với tướng Thái, ông càng thấy nhiều điểm đáng ngại cho lần xuất quân chánh trị sắp tới của ông. Là một con người nhiều tuổi của trời đất, đang ở trong buổi chiều tà đời quân nghiệp được coi như luôn luôn thành công và thắng lợi, nay nếu thất cử lần đầu mà cũng là lần cuối nầy thì còn gì là thể diện. Niềm tự ái của một tướng lãnh cao cấp nhứt và của một kẻ cao niên biết tự trọng sẽ không tha thứ cho ông và do đó quãng đời còn lại của ông sẽ vô duyên biết bao nhiêu.

Đại Tướng Châu thừa biết rằng tướng Thái không mấy thích ông từ khi hai người đảm nhiệm chức vụ chánh trị. Ngày nay, với cuộc bầu cử nầy, tướng Thái đã bị áp lực của Mỹ không ra tranh cử trong khi Đại Tướng Châu lại được Hội Đồng tín nhiệm đưa ra tranh cử thì tướng Thái lại càng đố kỵ hơn nữa. Chính trong cuộc biểu quyết của Hội Ðồng Quân Nhân hôm nọ, tướng Thái cũng đã bỏ phiếu trắng. Lời gợi ý của Đại Sứ Bagwell làm cho Đại Tướng Châu thấy rằng chắc là liên danh của ông khó được đa số phiếu nếu không được tướng Thái hậu thuẫn, nếu không muốn nói là bị tướng Thái cho lệnh phá. Đại Tướng Châu thở dài, tự trách mình sao lại lao vào những ngõ ngách ngoằn ngoèo của chánh trị!

Sau mấy ngày tránh né và tự cô lập vì bất bình với Mỹ, và vì không được Hội Ðồng Quân Nhân thương tình lại trách móc đủ điều làm cho ông phải công khai xin lỗi, rốt cuộc Trung Tướng Thủ Tướng cũng phải tiếp ông Đại Sứ Ellis Bagwell. Ban đầu, cuộc tiếp xúc diễn ra trong bầu không khí tẻ nhạt, lạnh lùng nhưng lần hồi, theo đà biến chuyển của câu chuyện, cuộc hội kiến cũng bắt đầu thân thiện. Là một nhà ngoại giao sành sỏi, biết người biết ta, nên chẳng mấy chốc ông Đại Sứ Bagwell đã làm cho cuộc đàm thoại bớt lạt lẽo :

- Trung tướng Thủ Tướng không ra ứng cử kỳ nầy, chúng tôi tiếc vô cùng. Nếu có Trung Tướng thì liên danh quân lực sẽ có được một đa số áp đảo là cái chắc. Đại tướng quốc trưởng không có được uy tín xã hội và chánh trị cũng như uy tín quốc nội và quốc tế bằng Trung Tướng.

Dù lòng tự ái được mơn trớn, vuốt ve phần nào nhưng tướng Thái cũng không đè nén được nỗi bực tức bị dồn ép từ mấy ngày qua khi phải gượng gạo mặt nhìn mặt với đối tượng. Tuy nhiên, ông vẫn mĩm cười xã giao với Ellis Bagwell :

- Tôi thành thật cám ơn những lời tốt dẹp của ông Đại Sứ.

- Thật tâm mà nói, chúng tôi, ở đây cũng như ở Hoa Thịnh Ðốn, đều nghĩ rằng kỳ nầy nếu không được Trung Tướng Thủ Tướng hậu thuẫn thì Đại Tướng quốc trưởng làm sao mà thắng được các liên danh kia...

Tướng Thái vẫn bình thản một cách lạnh lùng, ngón trỏ tay phải mân mê bộ râu mép như ông thường làm mỗi khi muốn che giấu một nụ cười ngạo mạn, đôi mắt nhìn ra mông lung. "Ông già tủ lạnh" cứ tiếp tục :

- ... Nhưng, chắc là Trung Tướng Thủ Tướng cũng đồng quan điểm với tôi là trong chánh trị nói chung, và đặc biệt ở Việt Nam Cộng Hòa nầy, mỗi người có vai tuồng của mình trong khoảng thời gian nhứt định. Theo nhận xét của riêng tôi thì, trong bối cảnh chánh trị và quân sự hiện thời của Việt Nam, thời gian hữu ích của Thủ Tướng chưa phải là hết sau khi đất nước nầy có một tổng thống dân cử vào mùa thu tới, nếu vị tổng thống đó là một nhân vật dân sự. Qua tiếp xúc, tôi thấy rằng các chánh khách dân sự đều ý thức được vai trò của quân lực trong giai đoạn lịch sử hiện nay của Việt Nam, nhứt là vai trò của Trung Tướng. Trung tướng là người đã có nhiều công lao đối với chánh thể hợp pháp sau đệ nhứt cộng hòa, nếu không muốn nói là đã khai sinh ra chánh thể đó. Người đời đâu lẽ nào sớm quên đi công lao của những ai sáng tạo ra cho mình một gia tài để ung dung thừa hưởng, phải không Trung Tướng?  Mặt khác, với một tổng thống dân cử xuất thân từ quân đội đàn anh của Trung Tướng, lại bị Trung Tướng coi thường trong thời tham chánh vừa qua thì tôi thấy trước rằng người ta sẽ có một dịp tốt, dựa trên hiến pháp hẳn hoi, để gỡ oán trả thù mà thôi...

Ông Đại Sứ đã làm tấy lên trong lòng tướng Thái nỗi đau tâm lý chưa lành. Nét mặt của tướng Thái biến chuyển theo câu chuyện của Bagwell, từ bình thản sang lo âu. Ông Đại Sứ cáo biệt ra về để lại cho tướng Thái một bài học triết lý khá thâm thúy.

Tướng Thái ngơ ngẩn ngồi xuống chiếc ghế bành đu đưa phía sau án thư, cặp mắt mất thần nhìn sang hàng đống văn thư ngày ngày chồng chất theo đà khủng hoảng nội tâm của ông. Ông liên tưởng đến những ngày sắp tới, khi nhiệm kỳ mới của tổng thống đệ nhị cộng hòa bắt đầu, một nền cộng hòa mà dấu vết của chính ông đã hằn sâu. Sau những cuộc lễ tuyên thệ nhậm chức rần rộ của tổng thống tân cử mà chánh phủ của ông có trách nhiệm tổ chức, sau vụ bàn giao chức vụ cho Thủ Tướng khác, ông sẽ lủi thủi trở về với những chiến hữu xưa cũ, với những tướng lãnh đàn em của ông ngày trước giờ đây đã nhiều sao hơn ông hoặc ngang ông.

Trong thời gian chấp chánh, ông đã "quân tử Tàu" bắt chước tổng thống De Gaulle của nước Pháp, không thèm tự mình phong chức. Ông nghĩ đến uy quyền mất đi và quyền hành hạn hẹp của một sĩ quan, dù là cấp tướng. Ông nghĩ đến những bổng lộc thua thiệt và những lợi lộc không còn nữa. Những chức vụ béo bỡ trong quân đội đâu còn nữa khi ông trở lại. Ông so sánh lối sống của gia đình ông bây giờ và mai sau. Một xáo trộn bỗng nhiên giày vò tâm tư ông, một trường hợp không mấy khi gặp phải trong những năm tháng ngồi ghế hành pháp.

Trước viễn ảnh của một cuộc trở về nếp sống quân sự, ông cảm thấy chán chường! Ông nghĩ rằng với khả năng tài chánh hiện có nhờ mấy năm tham chánh và nhờ bà vợ ông khéo thu vén bằng cách nầy hay cách nọ, tốt hơn hết là ông nên xin giải ngũ về sống đời người dân thường nhàn hạ, không phải đối đầu với những hiểm nguy của cuộc chiến triền miên trên đất nước nầy. Trước kia, cuộc đời chiến sĩ không gian và tuổi trẻ đầy hoài bảo và lý tưởng đã hun đúc nơi ông một người trai hiên ngang và một tinh thần da ngựa bọc thây, hay nói theo các chiến sĩ không gian là "đi không lo gì xác rơi".

Ngày nay, thói đời và tình người qua chánh trị đã làm cho ông mở mắt để thấy được thực tế và thực tiễn của cuộc sống. Thế nhưng, liệu với tình huống hiện nay của đất nước, dư luận có cho phép ông giả từ vũ khí mà không phê phán hay không? Ông cảm thấy hối tiếc cho thời gian đã qua đi, trong đó ông chỉ biết thụ hưởng theo giai đoạn mà không có những dự tính cho đường dài. Danh dự và thời cơ đã đến với ông quá đột ngột và dễ dàng cho nên ông chẳng cần phải toan tính lôi thôi về những chuyện xa xôi. Giờ đây, cơ hội sắp vuột khỏi tầm tay, ông chỉ còn biết nhìn nó trôi đi, và trôi đi với nhiều luyến tiếc. Nhưng, những lời nói có khuynh hướng như mớm ý vừa rồi của ông Đại Sứ Mỹ đã làm lóe lên trong đầu ông một tia sáng nào đó trong vòm trời mờ mịt của sự nghiệp bản thân.

Trong khi Ellis Bagwell tiếp xúc với tướng Thái thì Michael Norton, chuyên viên tình báo của tòa Đại Sứ, cũng kín đáo liên lạc với ông Nguyễn Vĩnh Nguyên, thụ ủy liên danh đảng Quốc Tiến. Trong đối thoại, ông Nguyên bài tỏ nỗi lo ngại của ông với sự tranh cử của liên danh Đại Tướng Quốc Trưởng:

- Chúng tôi không sợ liên danh quân lực thắng bằng lá phiếu của nhân dân mà chúng tôi chỉ nghĩ rằng họ sẽ thắng qua đường lối bất thường. Ông cũng biết là khi chánh quyền hành động thì người ngoại cuộc làm sao mà bắt được vì hệ thống chỉ huy, an ninh và hành chánh đều nằm trong tay họ?

- Tôi hết sức đồng ý với ông. Sự lo âu của ông là chánh đáng mà cũng là lo âu của chúng tôi. Phía chúng tôi đã nhiều lần nhắc nhở và nhấn mạnh với những người của chánh quyền, nhứt là tướng Thái, rằng vị tổng thống tương lai, dù là quân nhân hay dân sự, không quan trọng đối với người Mỹ chúng tôi bằng tính chất trong sạch, ngay tình và dân chủ của cuộc bầu cử. Tôi nghĩ rằng các yếu nhân chánh phủ sẽ phần nào quan tâm đến những khuyến cáo của chúng tôi. Nhưng, đích thân những liên danh trong cuộc chạy đua nầy cũng phải góp phần của mình vào công cuộc chống bầu cử gian lận.

- Ðó là chuyên đương nhiên rồi, vì quyền lợi của chúng tôi mà. Nhưng, ông cũng thừa hiểu rằng phương tiện kiểm soát của chúng tôi quá hạn hẹp thì làm thế nào hữu hiệu được trên khắp đất nước nầy?

- Túng thì phải tính chứ ông Chủ Tịch. Nếu không đủ phương tiện thì quý ông phải dùng mưu mẹo chớ. Chẳng lẽ chịu thua à? Mục đích của cuộc tiếp xúc hôm nay của tôi là để hiến cho Quốc Tiến một kế vặt.

Ông Nguyên sửa thế ngồi và tỏ vẻ thích thú với câu chuyện hơn, trong khi Norton liếc khẻ nhìn quanh rồi tiếp tục với một giọng nói hạ thấp, mang dáng dấp âm mưu :

- Như ông Chủ Tịch vừa nói, chính tướng Thái là người có nhiều khả năng và phương tiện để làm phù làm phép cho phiếu dồn về một liên danh nào mà ông ta muốn yểm trợ. Có lẽ ông Chủ Tịch đinh ninh rằng tướng Thái sẽ làm cho liên danh quân lực về đầu trong cuộc bầu cử nầy. Tôi không hoàn toàn tin tưởng như thế. Nếu ông Chủ Tịch chịu khó phân tích tánh tình tướng Thái thì chắc là ông Chủ Tịch sẽ đồng ý với tôi. Bởi đó, tôi đề nghị với ông Chủ Tịch tìm phương cách để kéo tướng Thái về với liên danh Quốc Tiến. Lúc bấy giờ phần thắng của ông Chủ Tịch không phải là điều mơ hồ nữa.

- Ông nói nghe dễ dàng quá. Tôi nghĩ rằng tướng lãnh bao giờ cũng phải bênh vực lẫn nhau. Hơn nữa, từ trước đến nay tướng Thái có bao giờ nhẹ tay với Quốc Tiến chúng tôi đâu.

- Rất đồng ý với ông Chủ Tịch. Nhưng, chúng ta nên phân biệt tướng lãnh ở quân ngũ và tướng lãnh tham chánh. Ðiều tiên quyết là ông Chủ Tịch có thể chấp nhận những thành phần quân nhân đó vào chánh phủ tương lai của mình hay không, một khi đã là tổng thống? Nếu như tướng Thái có được một cương vị nào đó trong chánh phủ tương lai của ông Chủ Tịch mà không bị mất thể diện thì tôi thấy rằng tướng Thái sẽ ủng hộ liên danh Quốc Tiến.

Ông Nguyên mừng rỡ vô cùng khi nghe ý kiến độc đáo nầy của Norton, nhưng vẫn còn dè dặt :

- Nhưng, từ xưa đến nay chúng tôi là hai thực thể đối lập, nếu không muốn nói là thù nghịch, với nhau thì làm thế nào chúng tôi tiếp xúc được với nhau để bàn về những điều khá tế nhị như vậy chớ?

- Ông Chủ Tịch quá cẩn thận! Trong chánh trị, bạn thù đâu có ranh giới gì? Có thể thù đó rồi bạn đó mấy hồi. Giao hảo và thù nghịch qua chánh trị chỉ là một hiện tượng giai đoạn. Nếu ông Chủ Tịch thấy cần, chúng tôi sẽ sẵn sàng làm gạch nối cho.

Còn gì hơn, ông Nguyên đã bắt được một cơ hội quá tốt. Tuy nhiên, ông yêu cầu Norton cho ông một thời gian ngắn để hội ý với đoàn thể, nhứt là với Tổng Bí Thơ Trần Việt của ông, một người đồng hành khó tính không thể coi thường được.

Trong một dịp cuối tuần, tướng Thái bay ra Vũng-Tàu để nghỉ ngơi cùng với gia đình và thân hữu cho vơi đi những điều phiền muộn vì chánh trị cũng như vì những suy nghĩ cho tương lai. Ông Chủ Tịch Nguyên cũng đi ra vùng biển nầy cùng thời gian nói trên. Nhưng ông chỉ đi một thân một mình vì ông phải hoàn thành một công tác quan trọng.

Một chiếc xe, mang số ẩn tế, kín đáo đưa ông Nguyên vào biệt điện chánh phủ khi trời nhá nhem tối lại đổ mưa. Xe qua đồn canh không phải dừng lại vì đã có chỉ thị trước. Sau những câu chuyện xã giao tầm thường và sau những mỹ từ phá tan bầu không khí tẻ nhạt giữa hai nhân vật từng biết nhau qua lập trường thù nghịch mà không biết nhau trong thân thiện, ông Nguyên đi thẳng vào vấn đề :

- Thưa Trung Tướng, sự ra đi đột ngột của Trung Tướng sẽ tạo nên cho chánh trường Việt Nam Cộng Hòa một lỗ hỏng khá to, khó lấp đầy được. Chúng tôi nghĩ rằng quân lực, nhứt là những tướng lãnh có khả năng chánh trị như Trung Tướng phải hiện hữu một thời gian khá lâu nữa trên chánh trường của một đất nước đang đương đầu với nguy cơ cộng sản. Vì vậy cho nên, ban chấp hành Quốc Tiến chúng tôi đồng thanh quyết nghị mời Trung Tướng Thủ Tướng cộng tác với chúng tôi trong tương lai, nếu liên danh chúng tôi thắng.

- Tôi thành thật cám ơn ông Chủ Tịch và Quốc Tiến về nhã ý đó. Nhưng, chắc là ông Chủ Tịch cũng hiểu được cái thế khó khăn của tôi. Chánh quyền của tôi và Quốc Tiến từng có một quan niệm chánh trị như mặt trời với mặt trăng mà nay ông Chủ Tịch lại mong muốn có sự hợp tác kể cũng khó coi.

- Trung tướng nên nghĩ lại mà xem. Vấn đề liên kết trong chánh trị chỉ là chuyện giai đoạn, không hợp lẽ trên bình diện luân lý nhưng lại cần thiết vì lợi ích chung. Trung tướng còn lạ gì về chuyện những người Mỹ của đảng nầy làm Đại Sứ cho chánh thể của một đảng khác.

- Tôi đồng ý với ông Chủ Tịch về điểm đó vì dù sao một công dân vẫn phải phục vụ tổ quốc mình ở bất cứ cương vị nào. Nhưng, trường hợp của cá nhân tôi thì lại phức tạp vô cùng vì quân lực cũng có liên danh.

- Nhưng Trung Tướng cũng thừa biết rằng Đại Tướng Châu, với một dĩ vãng và một uy tín chánh trị thấp kém hơn Trung Tướng thì làm sao mà thắng nổi nếu không có sự ủng hộ của chánh phủ đương quyền, nhứt là của Trung Tướng? Thời buổi bây giờ, chẳng ai chấp nhận một cuộc bầu cử gian lận, nhứt là Mỹ, quốc gia chi viện cho chúng ta. Một cuộc bầu cử do Trung Tướng tổ chức lại mang tiếng là không trung thực và thiếu dân chủ thì cả một sự nghiệp quân sự lẫn chánh trị của Trung Tướng sẽ tan thành mây khói. Trung tướng sẽ được gì khi một cuộc bầu cử như vậy bị phát giác? Hơn nữa lời mời của chúng tôi dành cho Trung Tướng sẽ được giữ tối mật và chỉ được công bố sau khi có kết quả chánh thức. Như vậy, Trung Tướng chẳng bị tai tiếng mà cũng không làm cho Trung Tướng khó xử với quân lực. Chúng tôi chỉ cần Trung Tướng chấp nhận trên nguyên tắc là sẽ đứng trung lập trong quá trình đầu phiếu của quần chúng và hợp tác với chúng tôi trong tương lai. Phần còn lại chúng tôi hoàn toàn lo lấy và công lao của Trung Tướng chúng tôi sẽ đáp đền xứng đáng. Và, quan trọng hơn hết là nội dung của cuộc nói chuyện hôm nay chỉ có Trung Tướng và một mình tôi biết mà thôi.

- Ông Chủ Tịch có thể chi tiết hơn về sự hợp tác trong tương lai không?

- Như tôi đã trình bày với Trung Tướng lúc nãy về việc người đảng Cộng Hòa làm Đại Sứ cho chánh phủ Dân-chủ ở Hoa Kỳ đó.

- Nghĩa là, ông Chủ Tịch sẽ đưa tôi đi Đại Sứ?

- Ðại sứ cho một quốc gia là một chức vụ quan trọng, thưa Trung Tướng. Vã lại, Trung Tướng sẽ trọn quyền chọn nhiệm sở.

Tướng Thái liên tưởng đến một cuộc sống an nhàn nơi xứ lạ quê người, cách xa mọi lời lẽ thị phi của miệng đời cai nghiệt. Một cuộc sống đã có lúc ông nghĩ đến khi bị áp lực nặng nề của Mỹ nhằm ngăn cản việc ứng cử của ông. Ông nghĩ đến giòng đời thanh thản trôi đi, những ngày trầm lặng, xa mọi biến cố của quê hương, xa môi trường binh lửa của đất nước mà ông đã xả thân lao vào bao nhiêu năm qua. Ông nghĩ tới một nơi nào đó trên thế giới có đủ bốn mùa xuân, hạ, thu, đông. Ông hình dung cảnh đích thân ông lái chiếc xe lộng lẫy đi vào những con đường đèo quanh co, bên đường là những chiếc lá đủ màu làm thành chiếc áo không gian vào thu. Thiên thai miền hạ giới! Bên cạnh ông là bà Trung Tướng và đàng sau là những cậu ấm cô chiêu xinh xắn! Ông và gia đình say mê với điệu nhạc của chiếc máy vô tuyến FM mà làn sóng không bao giờ bị nhiễu âm. Rồi ông và gia đình đi vào những khoảng không gian trắng xóa những tuyết, những bãi biển vùng đại dương cát trắng, những vườn xuân ngập tràn hoa bướm! Cả một cuộc sống thanh nhàn cho một con người mỏi mệt với quê hương đất nước. Ông tự cho mình được quyền thụ hưởng những điều đó với những gì ông đã làm cho đất nước. Ông không tự thấy phải có mặc cảm nếu chấp nhận một nhiệm sở như thế. Ông đã từng vào sinh ra tử cùng với chiến hữu của ông trên những vùng trời khói lửa. Ông cũng đã từng vào vinh ra nhục trên chánh trường. Ông đã phục vụ tổ quốc trên mọi địa hạt. Ông không phải hổ thẹn gì khi làm Đại Sứ cho đất nước quê hương và thiên hạ không thể chê trách gì ông.

Nhưng, tướng Thái chợt nhớ lại câu nói "được làm vua, thua làm Đại Sứ" của dân gian và cảm thấy ngại ngùng về chức vụ đó. Ông tưởng tượng rằng rồi đây người đời lại đàm tiếu về một ông Thủ Tướng khi hết thời đi làm Đại Sứ. Người ta sẽ cho rằng ông bước lui một bước khá dài mà không phải để bước tới một bước quan trọng. Giả từ ghế Thủ Tướng để đi làm Đại Sứ thì quá đáng! Riêng cá nhơn thì ông cho rằng cuộc đời chật vật vì chiến chinh và tranh đấu như thế là quá đủ. Giờ đây phải là lúc hưởng thụ. Ông nghĩ đến những số tiền quan trọng mà bà vợ ông, biết lo xa như nhiều mệnh phụ phu nhân khác, đã để ở ngân hàng ngoại quốc. Nếu không biết tìm lấy cơ hội để chi tiêu thì biết đến bao giờ? Ông nghĩ rằng ông phải thực tế hơn. Ông đã sống một nếp sống gò bó quá nhiều vì tránh né dư luận. Bây giờ không phải là lúc tôn thờ dư luận nữa. Trong quá khứ gần đây cũng có hơn một trường hợp tướng lãnh từng ở vị trí cao tầng của quốc gia mà khi hết thời vẫn phải làm Đại Sứ thì đã chết ai và tệ hại hơn nữa là làm Đại Sứ không nhiệm sở! Ông thấy không có lý do gì mà phải có mặc cảm.

Thấy tướng Thái lưỡng lự trước đề nghị của mình, ông Nguyên không muốn để lọt mất một dịp may nên mở ngõ:

- Từ đây đến đó hãy còn xa, Trung Tướng cho chúng tôi biết quyết định sau cũng được. Chúng tôi chỉ xin Trung Tướng chấp thuận trên nguyên tắc là đủ lắm rồi.

- Vấn đề đó, ông Chủ Tịch coi như là chuyện đương nhiên vì lúc nào tôi cũng đứng về phía nhân dân, của những người yêu nước. Một khi nhân dân đã biểu quyết qua lá phiếu để chấp nhận thế lãnh đạo của ông Chủ Tịch thì tôi cũng không làm thế nào khác hơn được. Ngoài ra, như ông Chủ Tịch đã hiểu tôi, tôi sẽ đứng ngoài mọi khuynh hướng bầu cử gian lận. Ông Chủ Tịch cứ yên tâm.

Chủ tịch Nguyễn Vĩnh Nguyên đứng lên cáo biệt Trung Tướng Thái, lòng như nở hoa. Tướng Thái tiễn ông Nguyên ra bậc thềm với một hình ảnh tương lai của chính ông khá tốt đẹp. Tướng Thái quay vào, ra lệnh cho sĩ quan tùy viên mời mấy tay bạc địa phương để gầy sòng ngay.

Chiếc xe kín đáo của ông Nguyên quanh co đổ xuống đường ven biển. Biển đêm mưa thật âm u. Gió to làm sóng biển dâng cao đập vào đá làm nên những tiếng động ghê rợn và những hột bụi nước che mờ không gian. Cơn giận của thiên nhiên thật hãi hùng. Nhưng, niềm vui trong lòng ông Nguyên đã lấn át tâm tư nên ông chỉ còn biết có sự hài lòng của chính mình. Ông nôn nóng định bảo tài xế cho xe trực chỉ Sài Gòn, nếu như không có giờ giới nghiêm và những nguy cơ phục kích của Việt cộng trên đường liên tỉnh. Lại một đêm mất ngủ cho ông!

                             

(Hết Chương Mt)


 

[1] Bộ Tư Lệnh Quân Viện tại Việt Nam (Military Assistance Command - Viêtnam)

 


PHAN QUÂN

 
Tên thật:  Phan Văn Minh
Ngày sanh:  17.02.1931
Dân Sài Gòn
Học sinh Pétrus Ký
Khoá I Thủ Đức (1951-1952)
Sĩ quan bộ binh:  (1952-1953)
Sĩ quan Không Quân:  (1954-1975)
Tù cải tạo:  (1975-1987)
Định cư ở Pháp:  (1990-...)

Tác phẩm :

Tập truyện Nỗi Buốn Côi Cút.

 

LÊN TRÊN=  |     GỬI BÀI     |     LÊN TRÊN=

Phù Sa được thực hiện bởi nhóm PSN (Phù Sa Network).
Là tiếng nói của người Việt Tự Do trong và ngoài nước nhằm phát huy khả năng Hiểu Biết và Thương Yêu để bảo vệ và thăng hoa sự sống.
PSN không loan tin thất thiệt, không kích động hận thù, và bạo lực. Không chủ trương lật đổ một chế độ, hay bất kỳ một chính phủ nào.